Życie i dzieła Floriana Ceynowy

Życie i dzieła Floriana Ceynowy - Józef Borzyszkowski (red.)

Życie i dzieła Floriana Ceynowy (1817-1881)

Florian Ceynowa, choć nie był pierwszym, który podjął sprawę języka i tożsamości Kaszubów, jak też nie on pierwszy pisał po kaszubsku, to jednak do niego przypisane jest pierwszeństwo na drodze tworzenia kaszubskiego języka literackiego jako środka społecznej komunikacji, także w sferze nauki.

Obraz życia i dokonań Floriana Ceynowy w pokoleniach jego następców, głównie wśród ludzi kultury i polityki, ale przede wszystkim nauki i literatury, nie tylko historycznej, to pasjonujące zadanie badawcze i – można rzec – literackie. Skromną, kolejną próbę podjął zespół autorów niniejszej książki, prezentując swoje opracowania pierwotnie na zorganizowanej w AD 2011 – Roku Floriana Ceynowy – konferencji naukowej, przygotowanej przez Instytut Kaszubski i Pracownię Historii Pomorza i Krajów Nadbałtyckich Instytutu Historii Uniwersytetu Gdańskiego we współpracy z Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie oraz Oddziałem Gdańskim Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego.

Konferencja ta, zatytułowana Florian Ceynowa (1817–1881). Jego życie i dokonania oraz rola wśród potomnych, miała miejsce 21 listopada 2011 roku w Pałacu Przebendowskich – siedzibie wejherowskiego Muzeum, które na tę okazję przygotowało, pod kierownictwem i staraniem kustosz mgr Grażyny Wirkus, wystawę pt. „Człowieczy los Floriana Ceynowy (1817–1881)”. Fotografie i dokumenty zebrane na tej wystawie stanowią również o bogactwie materiału ilustracyjnego, prezentowanego w niniejszej publikacji, pochodzącego głównie ze spuścizny prof. Andrzeja Bukowskiego, będącej w moich zbiorach.

W Konferencji, obok referentów i działaczy ruchu kaszubsko-pomorskiego oraz przedstawicieli obywateli miasta i powiatu, uczestniczyła spora grupa studentów z Akademii Pomorskiej w Słupsku, pod opieką dr Adeli Kuik-Kalinowskiej, która zreferowanie swoich najnowszych badań nad twórczością Ceynowy odłożyła na czas późniejszy. W gronie referentów, reprezentujących głównie trzy ośrodki badawcze Pomorza – Szczecin, Słupsk i Gdańsk, ze szczególną atencją przyjęty został przedstawiciel bliskiego Ceynowie narodu czeskiego, prof. z saksońskiego Uniwersytetu w Kamienicy/Chemnitz w RFN, badacz także kaszubsko-pomorskich dziejów, Miloš Řeznik.

Po referatach miała miejsce żywa dyskusja, która wraz z uwagami czcigodnych autorów recenzji wydawniczych, profesorów Janusza Jasińskiego z Olsztyna i Andrzeja Romanowa z Gdańska, pozwoliła dopracować zaprezentowane tu artykuły. – Jeszcze raz autorom uwag serdecznie dziękuję!

W trakcie otwarcia konferencji przypomniałem inne wydarzenia Roku Floriana Ceynowy, m.in. wcześniejszą konferencję w Kościerzynie, z której materiały miały się znaleźć w „Kościerskich Zeszytach Muzealnych”. Przed kilku laty odbyła się również poświęcona F. Ceynowie Konferencja Kaszubska w Muzeum Zachodnio-Pomorskim w Bytowie. Jej owoce zawiera organ Muzeum „Nasze Pomorze”, 2004, nr 6. Pamiętamy też o bogatym programie obchodów Ceynowowskich z 1981 r., kiedy to bohatera niniejszej książki upamiętniono, staraniem ZK-P w Gdańsku, m.in. stosowną tablicą na jego domu w Bukowcu k. Świecia, gdzie spędził gros swojego twórczego życia2. Prof. Andrzej Bukowski przygotowywał wówczas na Uniwersytecie Gdańskim kolejną (po tej z 1967 r.) także międzynarodową konferencję, której realizację uniemożliwiło bogactwo wydarzeń owego roku, zakończone ogłoszeniem stanu wojennego, przekreślającego ostatecznie ów projekt. Niemniej prof. A. Bukowski kontynuował swoje badania i działalność popularyzującą życie i dorobek F. Ceynowy, gromadząc pod koniec życia swoje najważniejsze publikacje poświęcone ojcu regionalizmu kaszubskiego, z myślą o ich wydaniu w jednym tomie... Stąd też niniejszy tom dedykujemy Jego pamięci, jako temu, który w najszerszym zakresie rozpoznał przed nami życie i twórczość naszego bohatera. Potwierdza to lektura najnowszej biografii F. Ceynowy, rozprawy doktorskiej Ireneusza Pieróga z Przysierska i Świecia, uczestniczącego w dyskusji podczas naszej konferencji.