Żołnierze Września

Żołnierze Września

Ze wstępu Tom, stanowiący część serii „Pamiętamy. Rok 1939 w wojskowych materiałach archiwalnych”, poświęcony jest w całości żołnierzom Września i ich czynom wojennym. „Duch żołnierza mimo druzgocącej przewagi nieprzyjaciela był wspaniały” – stwierdzał wkrótce po Kampanii Wrześniowej płk. dypl. Stanisław Sosabowski, dowódca 21 Warszawskiego Pułku Piechoty „Dzieci Warszawy”. Inny świadek wydarzeń, płk dypl. Stefan Rowecki w tym samym czasie pisał w konspiracyjnej broszurze: „(…) większość wojska wraz ze swymi dowódcami spełniła uczciwie wobec kraju swój żołnierski obowiązek. (…) Wrzesień nie okrył niesławą narodu polskiego i jego wojska”. Choć w przeszłości różnie bywało, dziś po siedemdziesięciu latach twierdzeń tych nikt już nie kwestionuje. To dziś prawda oczywista. Jednocześnie jednak, poza symbolami, takimi jak Westerplatte, Hel czy Wola Gułowska, poza postaciami znanych dowódców, współczesne pokolenie zna niewiele nazwisk i faktów, choć w owych dniach kataklizmu, jaki przeżywał nasz kraj w 1939 r., w obronie Polski przed obu najeźdźcami, stoczono ponad 1500 walk o różnej sile i natężeniu. (…) Zrodziło to pomysł przygotowania publikacji, która, pokazując sylwetki wybranych żołnierzy Września, uczyni to w szerszej perspektywie – ich udziału w walce o niepodległość w latach 1914–1920, życia i służby w niepodległej Polsce w okresie międzywojennym oraz wpływu tych doświadczeń na postawy i zachowania w czasie Kampanii Wrześniowej. (…) Chcieliśmy uwzględnić w niej żołnierzy wszystkich szczebli, od generała do szeregowca, zwłaszcza że – jak pisał wybitny żołnierz II Rzeczypospolitej i znakomity badacz polskiego Września, płk dypl. Marian Porwit – w opisach historycznych plastyka bitew tak często opanowuje umysły, że walczący znikają poza postaciami dowódców wyższych szczebli, których zasługi są niejednokrotnie wyolbrzymiane. Jednocześnie, poprzez odwołanie się do postaci żołnierzy Wojska Polskiego różnych narodowości, pragnęliśmy pokazać, że obok Polaka ramię w ramię bił się żołnierz narodowości żydowskiej, ukraińskiej czy białoruskiej. (…)Ze wstępu do drugiego wydania.Po ukazaniu się pierwszego wydania „Żołnierzy Września”, które – podobnie jak będący jego kontynuacją tom pt. „Żołnierze Września. Polegli i pomordowani na Wschodzie” – trafiło głównie do placówek naukowych, bibliotek i jednostek wojskowych, CAW otrzymało szereg listów od osób, bezskutecznie poszukujących go w księgarniach. Czyniąc zadość ich prośbom, Wydawnictwo ZP przygotowało wznowienie tej publikacji, którego istotnym dopełnieniem jest materiał pt. „Przykłady wyjątkowego zachowania się podczas kampanii 1939 roku”. Powstał on w 1942 r. w oflagu Murnau w Bawarii, jako rezultat zbiorowego wysiłku Sekcji Historycznej Oflagu VII A. Jego motto: „W hołdzie cieniom Tych, którzy swój obowiązek wypełnili ponad miarę, a ku pamięci Tych, którzy wypełniać go będą w przy-szłości” – doskonale współgra z myślą, która przyświecała nam przy pracach nad „Żołnierzami Września”. ISB