Żegota Rada Pomocy Żydom 1942 - 1945

Żegota Rada Pomocy Żydom 1942 - 1945 - Andrzej Krzysztof Kunter (opr.)

Rada Pomocy Żydom (kryptonim ŻEGOTA) – konspiracyjna organizacja społ., utworzona XII 1942 przy Delegaturze Rządu RP na Kraj w wyniku przekształcenia Tymczasowego Kom. Pomocy Żydom (kryptonim Kom. im. Konrada Żegoty), działającego od IX 1942 pod kierownictwem Z. Kossak-Szczuckiej; w Radzie byli przedstwiciele m.in.: PPS-WRN, SL, SD, Bundu, Żyd. Komitetu Nar. (ŻKN), Frontu Odrodzenia Polski, Pol. Organizacji Demokr., RPPS, Związku Syndykalistów Pol.; do najaktywniejszych działaczy należeli m.in.: W. Bartoszewski, P. Gajewski i J. Matus; kolejni przewodn.: J. Grobelny (I 1943–III 1944), R. Jabłonowski (V–VII 1944), L. Feiner (XI 1944–I 1945); 1943 powstały rady okręgowe w Krakowie (S. Dobrowolski) i Lwowie (W.L. Chomsowa). R.P.Ż. pomagała ukrywającym się, wspierała materialnie ok. 4 tys. osób, dostarczała fałszywe dokumenty (ok. 50 tys.), starała się o mieszkania i kryjówki, organizowała opiekę nad dziećmi (w Warszawie ponad 2,5 tys.); środki finans. na pomoc Rada uzyskiwała gł. z dotacji Delegatury Rządu RP na Kraj (90%), z ofiar społeczeństwa pol. i środków dostarczanych przez Bund i ŻKN; różnymi formami pomocy R.P.Ż. w GG było objętych 40–50 tys. osób; Rada współdziałała z Kierownictwem Walki Podziemnej w zwalczaniu tzw. szmalcowników (wydających Żydów i ukrywających ich Polaków) i szantażystów, apelowała o udzielanie pomocy Żydom, zorganizowała kilka ucieczek z obozów pracy i przerzutów uciekinierów na Węgry. W I 1945 zakończyła działalność. R.P.Ż. uzupełniał Referat Żyd. Delegatury Rządu RP na Kraj, który pośredniczył w kontaktach z żyd. podziemiem, opracowywał raporty dla władz RP na uchodźstwie i zwalczał przypadki szantażowania Żydów.