Zbrodniarz w świetle antropologji i psychologji 1924 r.

Zbrodniarz w świetle antropologji i psychologji 1924 r. - Adam S. Ettinger

Adam Samuel Ettinger pseud. Adam, Adamski, Stanisław Dalski (ur. 18 marca 1878 w Piotrkowie, zm. 10 maja 1934 w Warszawie) – prawnik, kryminolog, działacz komunistyczny, członek Zarządu Głównego (ZG) SDKPiL (1900-1901) i Wydziału Zagranicznego KC KPRP (1920-1921). Syn mieszczanina żydowskiego pochodzenia Józefa, podczas nauki w szkole średniej i studiów prawniczych na UW organizował koła robotnicze w Warszawie. Od XII 1896 działał w grupie Polskich Socjaldemokratów utworzonej po rozbiciu SDKP, organizował koła robotnicze i inteligenckie, propagując zasady socjaldemokratyczne. 1899/1900 współdziałał z Feliksem Dzierżyńskim i Stanisławem Trusiewiczem w budowie SDKP/SDKPiL. II 1900 organizator zjazdu grup zagranicznych SDKP w Lipsku, na którym obok Juliana Marchlewskiego i Adolfa Warskiego wygłosił referat. Finansował „Przegląd Robotniczy” i późniejsze publikacje SDKPiL. Potem w Częstochowie brał udział w utworzeniu organizacji SDKP i był inicjatorem (maj 1900) i redaktorem wydawanego przez tę organizację „Kuriera Robotniczego”. Wraz z Trusiewiczem zwołał I (II) Krajowy Zjazd SDKPiL (19-21 VIII 1900), który obradował w jego mieszkaniu w Otwocku; występował na nim jako delegat częstochowskiej organizacji partyjnej i Stowarzyszenia Robotników Socjaldemokratów Królestwa Polskiego i Litwy Zagranicą i został wybrany na członka ZG SDKPiL. W wygłoszonym na zjeździe referacie poparł delegatów organizacji warszawskiej domagających się bardziej określonych żądań w sprawie polskiej. Po zjeździe zamieścił artykuł sprawozdawczy „Zjazd Krajowy” w „Przeglądzie Robotniczym” ze stycznia 1901. 25 XI 1900 skierowany przez ZG SDKPiL do pracy w Stowarzyszeniu Robotników SDKPiL Zagranicą w celu ożywienia jego działalności, skąd wrócił II 1901 i na polecenie ZG podjął pracę w organizacji krajowej. Współpracował przy wydawaniu w Warszawie nielegalnego pisma ZG SDKPiL „Kurierek Robotniczy”. Przeciwnik przeprowadzonej przez Trusiewicza na Konferencji Białostockiej SDKPiL Ii 1901 o usunięciu z partii czterech delegatów SDKPiL, którzy na V Międzynarodowym Kongresie Socjalistycznym (23-27 IX 1900 w Paryżu) przyłączyli się do rezolucji PPS wymierzonej przeciwko Róży Luksemburg, jednak wbrew oskarżeniom Trusiewicza, nie solidaryzował się z tymi delegatami.