Załuscy w Iwoniczu

Załuscy w Iwoniczu - Andrzej Kwilecki

ZAŁUSCY herbu Junosza byli średnio zamożną szlachtą mazowiecką województwa rawskiego. Piastowali lokalne urzędy ziemskie do połowy XVII wieku. Dopiero w drugiej połowie XVII wieku wzrosło bogactwo i znaczenie rodu. Jako pierwszy z rodu do godności senatorskiej doszedł Wawrzyniec Załuski. Od tego czasu kolejni przedstawiciele osiągają krzesła senatorskie, jako kasztelanowie i wojewodowie oraz pełnią godności biskupie. W roku 1799 Teofil Wojciech Załuski (1760-1831) kupuje od Michała Ostaszewskiego Iwonicz, który po upadku powstania listopadowego i konfiskacie dóbr na Litwie i w Królestwie Kongresowym, staje się na 145 lat ich główną siedzibą. W latach czterdziestych XIX wieku zakładają, a właściwie reaktywują i rozwijają zaniedbany przez wielu poprzednich właścicieli, zakład kąpielowy w Iwoniczu, który staje się jednym z najbardziej znanych kurortów w Galicji. Rodzina Załuskich przebywa w Iwoniczu do jesieni roku 1944. W październiku tego roku Załuscy zostają aresztowani. Po zwolnieniu z więzienia otrzymują zakaz powrotu do Iwonicza i osiedlają się w różnych miejscach Polski lub udają na emigrację. Po zakończeniu wojny majątek rodziny Załuskich zostaje znacjonalizowany.