Żadnego prawa nigdzie Dziennik z Breslau 1933 - 1941

Żadnego prawa nigdzie Dziennik z Breslau 1933 - 1941 - Willy Cohn

Wrocławski historyk Willy Cohn (1888–1941) do momentu wywiezienia z Wrocławia prowadził dziennik. W tym niezwykłym dokumencie, spisanym przez bystrego obserwatora, znajdziemy obraz dziejów wrocławskich żydów w narodowo-socjalistycznych Niemczech. Opisy detali życia codziennego, antyżydowskich szykan i odruchów ludzkiej życzliwości łączą się z refleksjami autora, zapisem jego zwątpień i nadziei. Willy Cohn zginął w Kownie zamordowany przez nazistów. 8 lutego 1940 roku (...) Najpierw chciałbym opowiedzieć o wczorajszej wizycie na gestapo! (...) Na każdym półpiętrze czytałem o zamachach, egzekucjach, poszukiwaniach. Wyżej w gmachu tajnej policji znajduje się krata, a za nią siedzi esesman z wyjątkowo brutalną twarzą. Później trzeba poczekać w korytarzu: dwie kolejki, większość starzy ludzie powyżej siedemdziesięciu lat. Nie wolno było rozmawiać. Mój sąsiad, który niechcący zrobił jakąś uwagę, został okropnie zwymyślany przez esesmana: „Powy­ry­wam panu wszystkie włosy z głowy!”. Cały jego ton był strasznie ordynarny. - z treści. Przyznaję, że po lekturze tej książki miałem ochotę się upić. Autor, niemiecki Żyd, Willy Cohn opisuje w swych dziennikach najtrudniejszy okres dla żydowskiej społeczności Niemiec. Dziennik z Breslau 1933-1941 to zapis stopniowego pozbawiania praw obywatelskich społeczności żydowskiej, reakcji ortodoksyjnego Żyda, a jednocześnie gorącego niemieckiego patrioty, na tzw nowe czasy, to wreszcie zapis gorączkowych prób ucieczki z przedsionka piekła. Willy Cohn prowadzi swoistą walkę z nazistami. Walka ta polega zarówno na próbach zachowania resztek godności, przystosowaniu się, wreszcie na próbach ocalenia siebie i rodziny. Pod koniec lat trzydziestych Autor zaczyna zdawać sobie sprawę, w jakim kierunku zmierza nazizm. Pragnie tylko wysłać w bezpieczne miejsce swoją żonę i dwie najmłodsze córki (wcześnie bowiem udało mu się wyprawić za granicę najstarsze dzieci) i spokojnie umrzeć w swoim rodzinnym mieście. Wybuch wojny Cohn przyjmuje wieloznacznie. Jako niemiecki patriota zachwycony jest możliwością uzyskania przez Niemcy zdobyczy terytorialnych, jako Żyd zdaje sobie sprawę, iż kozłem ofiarnym ewentualnej przegranej Niemiec, będą Żydzi, w końcu przerażony jest wieściami jakie dochodzą z okupowanego terytorium. W tym właśnie momencie Cohn skupia swoje wysiłki na zachowaniu dla potomnych swoich zapisków, a także na pracy o historii wrocławskich Żydów. Wreszcie pewnego jesiennego dnia zostaje wraz z najbliższą rodziną wywieziony do Kowna i tam zamordowany, a jego Dziennik urywa się w pół zdania.