Z wojny i z wygnaania

Z wojny i z wygnaania - Józef Gawlina

Urodził się 18 listopada 1892 roku w Strzybniku na Górnym Śląsku w rodzinie Franciszka i Joanny z d. Banaś. Po ukończeniu szkoły elementarnej w Rudniku uczył się w Królewskim Ewangelickim Gimnazjum w Raciborzu[1](obecnie I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kasprowicza w Raciborzu). Z gimnazjum raciborskiego usunięty „z wilczym biletem” za uczestnictwo w nielegalnym polskim kółku samokształceniowym. W 1914 roku ukończył Królewskie Pruskie Gimnazjum w Rybniku (obecnie I Liceum Ogólnokształcące im. Powstańców Śląskich w Rybniku). Podjął studia na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Wrocławskiego, przerwane w kwietniu 1915 roku z powodu powołania do armii pruskiej i wysłania na front zachodni w stopniu szeregowca. Ranny na froncie francuskim w listopadzie 1915 roku i odesłany do służby garnizonowej we Wrocławiu. We wrześniu 1917 roku został wysłany na front bliskowschodni do Syrii, w bitwie pod Damaszkiem wzięty do niewoli angielskiej (X 1918 – XI 1919 r). Po powrocie do Wrocławia w lipcu 1920 roku, ukończył doktoranckie studia teologiczno-filozoficzne, a 19 czerwca 1921 roku otrzymał święcenia kapłańskie z rąk kard. Adolfa Bertrama. Jako obywatel niemiecki mógł rozpocząć działalność duszpasterską w części Śląska należącej do Niemiec. Chcąc pełnić służbę duszpasterską w polskiej części Górnego Śląska wyjeżdża do Katowic, gdzie zostaje wikariuszem w Czerwionce. 

Pracował jako wikariusz w Dębieńsku (od 1921) oraz Tychach (od 1922). W maju 1923 zdaje egzamin jurysdykcyjny. W lipcu 1924 roku został mianowany przez ks. Augusta Hlonda sekretarzem generalnym Ligi Katolickiej Administracji Apostolskiej Górnego Śląska. Od września 1924 roku do marca 1927 roku kierował redakcją „Gościa Niedzielnego”. Od 1925 redaktor naczelny Gościa Niedzielnego. Od 1925 sekretarz Kurii Biskupiej w Katowicach i proboszcz w Królewskiej Hucie. Na zlecenie prymasa Augusta Hlonda zorganizował w Warszawie Katolicką Agencję Prasową (1927-1929). W czasie pobytu w Warszawie, w 1928, uzyskuje dyplom magisterski z zakresu teologii moralnej na Uniwersytecie Warszawskim. W marcu 1929 znowu na Śląsku, w diecezji katowickiej, radca i notariusz kurialny Kurii biskupiej w Katowicach, objął też kierownictwo diecezjalnej Akcji Katolickiej. 21 lipca 1931 został proboszczem parafii św. Barbary w Królewskiej Hucie. W swojej parafii zasłużył się na polu działalności dobroczynnej, założył m.in. biuro „Caritasu”, ochronkę dla dzieci, kuchnie ludową. W 1932 założył tygodnik parafialny pt. „Wiadomości Parafialne”. Ponieważ parafia jest dużą parafią zmuszony jest do rezygnacji z funkcji dyrektora Akcji Katolickiej, jak i z nominacji na kanonika Kapituły Katedralnej w Katowicach.