Z dziejów przemysłu w Królestwie Polskim

Z dziejów przemysłu w Królestwie Polskim - Natalia Gąsiorowska-Grabowska

GĄSIOROWSKA-GRABOWSKA NATALIA (20 V 1881 Orzyc koło Makowa - 30 XI 1964 Warszawa)- historyk nowożytnych dziejów społeczno-gospodarczych i dziejów polskiego ruchu robotniczego, edytor źródeł, popularyzator historii. Studiowała historię na uniwersytetach w Heidelbergu i w Paryżu, ekonomię w Ecole de Droit i w College de France. Następnie studiowała na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie u prof. S. Askenazego. W 1910 r. na podstawie pracy Wolność druku w Królestwie Polskim w latach 1815-1830 otrzymała dyplom doktora. Obok pracy naukowej prowadziła aktywną działalność oświatowa, (m.in. Towarzystwo Kultury Polskiej, Uniwersytet Ludowy, kursy dla dorosłych analfabetów). Należała wówczas do czołowych przedstawicieli polskiej inteligencji lewicowej i pozostawała pod silnym wpływem M. Koszutskiej, S. Sempołowskiej i T. Rechniewskiego. Jednocześnie pracowała jako nauczycielka w szkołach warszawskich. W latach 1918-1939 związana z Wyższą Wszechnicą Polską w Warszawie; prowadziła wykłady z historii Polski i powszechnej historii gospodarczej. Od 1926 r. prof. WWP. Jednocześnie od 1928 r. związała się z Oddziałem Łódzkim WWP. Należała do Rady Studium Społeczno-Oświatowego przy WWP. W 1933 r. habilitowała się w zakresie historii społeczno-gospodarczej na Uniwersytecie Warszawskim na podstawie rozprawy Górnictwo i hutnictwo w Królestwie Polskim 1815-1830. Jako docent podjęła pracę na UW, kierując w latach 1934-1939 Katedrą Historii Społeczno-Gospodarczej i Geografii Historycznej. W czasie okupacji działała w WWP, gdzie wykładała na tajnych kompletach i pełniła funkcję dziekana Wydziału Humanistycznego (do 1944). Po upadku powstania warszawskiego została wywieziona do obozu pracy w Berlinie. W 1945 r. przybyła do Łodzi, gdzie podjęła działalność w Komitecie Organizacyjnym Uniwersytetu Łódzkiego. Prof. zwyczajny - 1945. Przyczyniła się do powołania Instytutu Historii UŁ w 1948 r., była jego pierwszym kierownikiem (dyrektorem) - do 1952 r. Do 1952 r. kierowała Katedrą Historii Społeczno-Gospodarczej, następnie w latach 1952-1956 Zakładem Historii Gospodarczej i Społecznej, zaś w latach 1956-1958 była kierownikiem Katedry i Zakładu Historii Polski XIX i XX w. Przyczyniła się również do utworzenia w Łodzi PWSP i w latach 1946-1948 pełniła funkcję jej rektora. Do 1952 r. kierowała w PWSP Katedrą Historii Polski. Obok pracy naukowo-dydaktycznej w łódzkich uczelniach podjęła także pracę w Uniwersytecie Warszawskim, gdzie kierowała Katedrą Historii Polski Nowożytnej i Najnowszej (1952-1959) i Katedrą Historii Polski XIX i XX w. (1959-1961). Brała udział w pracach wielu komisji powoływanych przez ministrów, których celem było opracowanie nowych programów studiów historycznych, nowych programów nauczania historii w szkole i nowych podręczników. Była przewodniczącą Komisji Programowej oraz Komisji Ocen Książek Historycznych. W 1947 r. została powołana na przewodniczącą Ogólnopolskiego Komitetu Obchodów Stulecia Wiosny Ludów.