Wołyń, Kazachstan, Dolny Śląsk wspomnienia o XX w

Wołyń, Kazachstan, Dolny Śląsk wspomnienia o XX w - Zofia Teliga-Mertens

Zofia Teliga-Mertens (1926–2022), dr nauk rolniczych, Dama Orderu Orła Białego, urodziła się w Krzemieńcu na Wołyniu w rodzinie kpt. Stefana Teligi, bohatera wojen o niepodległość, osadnika wojskowego i Zofii z d. Baster, pochodzącej z Zaolzia. Przed wybuchem wojny autorka ukończyła pierwszą klasę gimnazjum w słynnym Liceum Krzemienieckim. Jej rodzice należeli do osób aktywnych społecznie, prowadzili otwarty, tolerancyjny dom, którego atmosfera ukształtowała ich jedyną córkę. Po zajęciu Wołynia przez wojska radzieckie aresztowano ojca autorki. Wraz z matką i dołączonym niespodziewanie do transportu ojcem została deportowana w lutym 1940 r. do obwodu archangielskiego w północnej Rosji. W 1942 r. znalazła się w południowym Kazachstanie. W czasie niebezpiecznej podróży na południe ZSRR zmarł ojciec autorki. Jej matka włączyła się w działalność organizacyjną i opiekuńczą podległą polskiej ambasadzie, którą kontynuowała w 1943 r. pod auspicjami Związku Patriotów Polskich. Ostatnim etapem pobytu w ZSRR była praca obu Zofii w biurze Zarządu Głównego ZPP w Moskwie.