Witkacy 1885 1939

Witkacy 1885 1939 - Irena Jakimowicz

Malarz, rysownik i fotografik, dramaturg i powieściopisarz, filozof, teoretyk i krytyk sztuki. Urodził się 24 lutego 1885 w Warszawie, zmarł śmiercią samobójczą – na wieść o zbrojnej napaści Armii Czerwonej na Polskę – 18 września 1939 we wsi Jeziory na Polesiu (dziś Ukraina). Wizjoner wyprzedzający epokę, a zarazem dotkliwie rzeczowy prześmiewca. Przenikliwość jego sądów i katastroficznych przepowiedni pozwala go potomnym odkrywać wciąż na nowo. Jest jednym z niewielu polskich twórców, których znaczenie w historii sztuki światowej wciąż trwa i nie słabnie. Jego dokonaniami można śmiało obdzielić kilka pracowitych życiorysów. Na naszych oczach stał się klasykiem, jednym z najczęściej tłumaczonych autorów polskich – jego teksty doczekały się przekładów na ponad 30 języków we wszystkich krajach Europy, w Stanach Zjednoczonych, Ameryce Południowej i Japonii. Jest najczęściej granym polskim autorem na zagranicznych scenach.   Ojciec artysty, Stanisław Witkiewicz herbu Nieczuja, był znanym krytykiem, pisarzem, malarzem i architektem, twórcą tzw. stylu zakopiańskiego. Matka, Maria z Pietrzkiewiczów herbu Ostoja – nauczycielką muzyki. Pierwsze lata życia mały Staś spędził w Warszawie. Choroba płuc ojca spowodowała przeprowadzkę rodziny w 1890 roku do Zakopanego, gdzie 27 stycznia 1891 roku Stanisław Ignacy został ochrzczony. Rodzice chrzestni to sławna aktorka Helena Modrzejewska (czekano z uroczystością, aż przyjedzie do kraju) oraz góralski gawędziarz i pieśniarz Jan Krzeptowski-Sabała. Stanisław Witkiewicz był zagorzałym przeciwnikiem systemu szkolnictwa unicestwiającego indywidualność ucznia, toteż sam kierował edukacją syna. Organizował mu prywatne lekcje, prowadzone często przez profesorów uniwersytetu i wybitnych artystów. Popierał samodzielność chłopca w wyborze zainteresowań. Młody Witkiewicz miał chłonny umysł i przejawiał różnorodne zdolności. Już w 1893 roku odbił na dziecięcej drukarence serię swoich pierwszych krótkich dramatów. Interesowało go malarstwo, fotografia, muzyka, nauki ścisłe, filozofia. Od 1900 roku czterokrotnie spędzał wakacje u ciotki w Syłgudyszkach na Litwie, zwiedzał z nią Petersburg, malował i fotografował. Dwa pejzaże Stanisława Ignacego z Litwy trafiły w 1901 roku na "Wystawę obrazów i rzeźb" w Zakopanem. Rok później ze swoich rozprawek filozoficznych złożył tom "Marzenia improduktywa". W 1903 roku zdał eksternistycznie maturę we Lwowie. Zawarł pierwsze przyjaźnie, m.in. z Leonem Chwistkiem – malarzem, matematykiem, prof. Uniwersytetu Lwowskiego, Tadeuszem Szymberskim – młodopolskim poetą, Bronisławem Malinowskim – przyszłym antropologiem, Tadeuszem Langierem – fotografem. W 1904 roku Witkacy przez Wiedeń i Monachium dotarł do Włoch, wszędzie zwiedzając galerie sztuki. Rok później, wbrew radom ojca, rozpoczął studia w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, w pracowniach Jana Stanisławskiego i Józefa Mehoffera. Ponownie przemierzył Włochy wraz z Karolem Szymanowskim.