Wierna Rzeka 1912 r

Wierna Rzeka 1912 r - Stefan Żeromski

Wierna rzeka – powieść Stefana Żeromskiego, która opowiada o powstaniu styczniowym. Powieść opatrzył Żeromski podtytułem „klechda”, potem (w wydaniu z roku 1925) zmienił podtytuł na „klechda domowa”. Uznając Wierną rzekę za klechdę „domową”, pisarz podkreślał jej osobisty i intymny rodowód, bliski związek opowieści z jego własnymi rodzinnymi, „domowymi” doświadczeniami i tradycjami. Utwór opowiada dzieje miłości księcia i prostej dziewczyny, a akcja powieściowa rozgrywa się gdzieś na odludziu, na tle przyrody, w opuszczonym i zrujnowanym dworku szlacheckim, gdzie pojawia się nawet duch zmarłego przed laty współwłaściciela domu.   Około 1910 roku Żeromski powziął zamiar napisania cyklu powieści historycznych, obrazujących dzieje polskie w XIX wieku. Wierna rzeka miała być jedną z części tego cyklu i ją – o „roku 63” napisał najwcześniej. Ukończył w 1911 roku i ogłosił drukiem w 1912 roku. Bezpośrednio potem pracował nad powieścią o „roku 31”, zatytułowaną Wszystko i nic. Wierna rzeka miała być ostatnim ogniwem, ostatnim akcentem wielkiej panoramy historycznej, w której – prezentując losy trzech pokoleń rodziny Olbromskich – Żeromski zamierzał nakreślić obraz żywota duchowego Polski w XIX wieku, dzieje walk wolnościowych i przemian, jakie w trakcie tych walk dokonywały się w łonie społeczeństwa polskiego, zwłaszcza zaś – polskiej szlachty.