Widma przeszłości szkice historyczne 1929 r.

Widma przeszłości szkice historyczne 1929 r. - Eugenjusz Starczewski

Zawiera m.in. Stan Polski w I poł. w. XVII, U źródeł anarchji polskiej, Kajetan Sołtyk, Seweryn Rzewuski, Katarzyna z Potockich Kossakowska, Ksawery Branicki, Czartoryscy i Poniatowscy, Przywódcy sejmu Czteroletniego. Starczewski Tomasz Eugeniusz Marceli (1862–1927), ziemianin, prawnik, publicysta, działacz liberalny. Ur. 17 XII w majątku Czorcze (pow. kowelski), był wnukiem Edwarda Tomasza Massalskiego (zob.), synem Leona Wincentego (ok. 1820 – 28 I 1906), marsz. szlachty pow. włodzimierskiego, oraz Katarzyny z Massalskich (ur. 1835). Wuj S-ego, Urban Wareg-Massalski, był profesorem technologii rolnictwa na uniw. w Louvain. Rodzeństwem S-ego byli: Leon Wincenty, Stanisław Grzegorz, w r. 1919 sędzia honorowy przy Sądzie Okręgowym w Łucku, potem starosta na Wołyniu, Maria oraz Zygmunt Ludwik, który za działalność polityczną w latach studenckich w Dorpacie skazany był na zesłanie, a potem gospodarował w majątku Kniaże pod Horochowem. S. był politykiem unikającym ról spektakularnych. Chętnie, zwłaszcza w czasach warszawskich, w swym mieszkaniu przy ul. Wilczej podejmował się mediacji międzypartyjnych. Przede wszystkim jednak miał ambicję wykreowania w Polsce alternatywy programowej wobec ideologii skrajnych, zarówno prawicowej, jak też lewicowej, oraz wobec postaw antydemokratycznych. Jego pisarstwo polityczne zyskiwało aprobatę ludzi o zapatrywaniach bardzo odmiennych; dowody na to przynoszą z jednej strony wspomnienia Bolesława Limanowskiego, z drugiej zaś np. diariusz ks. Józefa Rokosznego. W historiografii uznano S-ego za «jeden z najciekawszych umysłów wśród postępowych ideologów naszej mieszczańskiej demokracji» (Henryk Jabłoński).