Uwikłania historiografii

Uwikłania historiografii

Uwikłania historiografii. Między ideologizacją dziejów a obiektywizmem badawczym, red. Tomasz Błaszczyk, Krzysztof Brzechczyn, Daniel Ciunajsis, Michał Kierzkowski, Poznań 2011, 268 s. (Studia i Materiały Poznańskiego IPN, t. XVIII) Termin „historia” pochodzi od greckiego słowa ἱστορία (istoria) oznaczającego „badanie, dochodzenie do wiedzy” oraz „wiedzę zdobytą poprzez badanie”. Termin ten zakładał zatem krytyczną interpretację świadectw źródłowych w celu dotarcia do prawdziwego obrazu przeszłości. Jednocześnie już od samego początku na tak rozumianą dziedzinę wiedzy nakładano różne cele pozapoznawcze. Sławne dictum Cycerona Historia magistra vitae est jest niczym innym jak przypisaniem historii pewnej funkcji społecznej – w tym przypadku pedagogicznej, polegającej na nauce dobrego (szczęśliwego) życia. Wydaje się, że to podwójne uwarunkowanie historiografii jest czymś niezbywalnym dla tej dziedziny nauki od samego jej początku. Na wytwory pracy historyka można bowiem zawsze patrzeć z dwóch punktów widzenia – w jakiej relacji pozostaje narracja historiograficzna w stosunku do odtwarzanej przez nią przeszłej rzeczywistości i jakie społeczne funkcje taki opis przeszłości pełni w przestrzeni publicznej.