Sto uwag krótkich a ważnych myślącym o swem zbawieniu: do roztrząśnienia podanych, 1881r.

Sto uwag krótkich a ważnych myślącym o swem zbawieniu: do roztrząśnienia podanych, 1881r. - Dawid Pilchowski

Pilchowski (Pilichowski) Dawid Zygmunt h. Rogala (1735–1803), jezuita, profesor Szkoły Głównej W. Ks. Lit., tłumacz, pisarz, edytor, bp koadiutor wileński. Ur. 15 XII w majątku rodzinnym Rutkiszki koło Suwałk (ówczesny pow. mariampolski, woj. trockie). Kształcił się w szkołach jezuickich (do retoryki włącznie), po czym, mimo sprzeciwów matki dysydentki (ojca utracił w dzieciństwie), wstąpił do jezuitów (2 VIII 1752). Nowicjat i zakonne studia filozoficzne odbył w Wilnie, gdzie też w jesieni 1757 podjął pracę pedagogiczną jako profesor infimy i gramatyki (po roku) oraz poetyki (dwa lata) w jezuickim Collegium Nobilium (dawniejszym Konwikcie Szyszkowskiego). W r. 1760 opublikował wiersz w okolicznościowym druku Żal po śmierci JW Imci Pana Antoniego z Ursynów Dowoyny Sołłohuba (Wil., Drukarnia Akademicka) oraz wspólnie z Kazimierzem Maruszewiczem i Marcinem Poczobutem przemówienie w druku ku czci Józefa Załuskiego (Ad… Dominum D. Josephum Comitem Załuski Episcopum Kijoviensem…, Wil. Drukarnia Akademicka). W l. 1761–5 studiował w Akad. Wil. teologię, po trzecim roku studiów otrzymał święcenia kapłańskie (29 VI 1764), a w r. 1766 stopień doktora filozofii i magistra nauk wyzwolonych. W t. r. wrócił do pracy pedagogicznej w wileńskim Collegium Nobilium. Przez rok pełnił obowiązki wychowawcy młodzieży i spowiednika, od r. 1767 również prefekta studiów i profesora wymowy, od r. 1768 także poetyki. W tym czasie wydał pierwszy swój przekład z literatury rzymskiej: C. Sallustiusza Crispa „O wojnach z Katyliną i Jugurtą” (Wil. 1767, Wyd. 2. Poczajów 1776), poprzedzony dedykacją do świeżo powołanego na biskupstwo warmińskie Ignacego Krasickiego. Tomik wyposażył w przypisy i indeksy. W przedmowie określił się jako tłumacz dążący do odtworzenia oryginału w sposób możliwie wierny, jako jedyne ograniczenie wierności uznający różnice między językiem łacińskim a polskim. W r. 1768 przygotował wydanie zbioru mów i ćwiczeń retorycznych uczniów, które poprzedził teoretyczną przedmową (nieopublikowane, rkp. był w Bibl. Uniw. Wil., fragment przedmowy ogłosił S. Bednarski). W r. 1769 złożył uroczystą profesję zakonną. Przed profesją ofiarował na bibliotekę kolegium swe patrimonium liczące 28 000 zł (wg S. Bednarskiego; wg J. Fijałka 16 000). Wg notatki trzyletniego katalogu zakonnego był wówczas P. «zdrowia miernego», a oprócz języka polskiego i łaciny znał także język niemiecki. W. r. 1771 ogłosił w Drukarni Akademickiej pierwszy swój przekład z Seneki „Ksiąg pięcioro: O miłości życia, O życiu szczęśliwym, O opatrzności, o pokoju duszy, O życiu mądrego” (Wyd. 2. Wil. 1792). W r. 1772 wydał dzieło Seneki „O dobrodziejstwach” w przekładzie Łukasza Górnickiego. W r. 1773 został mianowany prefektem Collegium Nobilium. Cieszył się opinią doskonałego wychowawcy i profesora. Dwie z jego mów szkolnych (Mowa na pochwałę Najjaśniejszego Trybunału i Mowa A. F. Mureta za Zygmuntem Augustem królem polskim do Piusa V papieża, przekład) włączone zostały do tomu II „Mów wybornych” wydanych w l. 1784–5 (Wil., Drukarnia Akademicka).