Średniowieczne Herezje

Średniowieczne Herezje - Malcolm Lambert

Herezja jest zjawiskiem, które odegrało ważką rolę w pierwszych wiekach istnienia Kościoła, zmuszając go do stopniowego określania swojej doktryny i wykluczenia wypaczonych tez ideologicznych. Były też w życiu Kościoła okresy, w których herezja, przyjmująca postać wielkich ruchów, takich jak arianizm i gnostycyzm - zdawała się go przerastać. Historia herezji średniowiecznych jest jednak historią porażek, albowiem żaden z omawianych tu ruchów nie zdołał ani narzucić swoich poglądów Kościołowi zachodniemu, ani też wywalczyć tolerancji dla swoich opinii i praktyk. [...] Zasadniczą jedność doktrynalną Kościoła udało się utrzymać po części siłą, po części zaś dzięki powszechnemu przywiązaniu do ortodoksji. Kiedy przywiązanie to osłabło i wierzenia potępione jako heretyckie z powodzeniem opierały się wszelkim działaniom represyjnym, średniowiecze dobiegało końca. Herezja i przerażenie, jakie budzi, są nierozerwalnie związane z historią samego Kościoła. [...] Opisy heretyków zawierające zestawy ulubionych epitetów i sformuowań [...] służyły przede wszystkim ukazaniu zbioru konwencjonalnych cech wzorcowej postaci heretyka: jego pychy [...], jego pozornej i powierzchownej pobożności [...] oraz jego utajenia [...]. Może on zostać opisany jako nieuczony (nawet jeśli nie jest to do końca prawdą) [...], może być również oskarżony o udaną pobożność, podczas gdy w rzeczywistości oddaje się rozpuście - zarzut, który nieoczekiwanie powtarza oskarżenia wysuwane przez pisarzy pogańskich przeciwko wczesnym chrześcijanom i czasami zdaje się czerpać z tych samych źródeł. (fragment książki) Średniowieczne herezje Malcolma Lamberta są niewątpliwie jedną z najlepszych pozycji wydanych kiedykolwiek na ten temat. Są majstersztykiem uczenia się, myślenia i dogłębnej analizy. Żaden czytelnik, który poważnie podchodzi do zdobywania wiedzy o wiekach średnich, nie może opuścić lekury tej pracy, co więcej - nie może do niej nie powrócić.