Śpiewnik dla ludu katolickiego 1908 r.

Śpiewnik dla ludu katolickiego 1908 r. - Gllar

Ryszard Gillar (ur. 28 marca 1855 roku w Hulczynie, zm. 20 stycznia 1939 tamże) – organista i dyrygent chóru przy kościele NMP w Bytomiu, był autorem i wydawcą polskiego „Śpiewnika dla ludu katolickiego oraz książki do nabożeństwa” a później też towarzyszenia organowego: „Zbiór melodyi dla użytku kościelnego i prywatnego”. O rozwoju muzyka kościelnego Gillara nic nie wiadomo. Prawdopodobnie w Bytomiu, gdzie od roku 1880 pracował jako nauczyciel, miał przez swojego teścia, organisty przy kościele NMP, Antoniego Leischnera, który pochodził z Branicy, częste możliwości zajmowania się polską pieśnią kościelną. Przy swoim powołaniu na stanowisko organisty Gillar uchodził już za znawcę. Niedługo po jego powołaniu na organistę przedstawiciele kościoła i koledzy organiści prosili go, żeby zajął się wydaniem nowego śpiewnika dla ludności polskiej. Duża część ludności na Górnym Śląsku była polskojęzyczną. Dla nich odprawiano w kościele NMP w Bytomiu nabożeństwa w języku polskim, ale brak było śpiewników i towarzyszeń organowych dla różnych okazji, a stary śpiewnik pochodzący z roku 1854 nie był wtenczas dostępny. Praca nad śpiewnikiem odpowiadała interesom Gillar w dziedzinie muzyki. Już w roku 1895 wraz ze swoim kolegą organistą z kościoła Św. Trójcy Hoffmanem wydał „Śpiewnik dla ludu katolickiego oraz książkę do nabożeństwa” w języku polskim. Śpiewnik ten, zawierający 451 pieśni został rozpowszechniony na bazie prywatnej przez Gillera. Odpowiadał on tak bardzo ogólnej potrzebności, że już po dwóch latach w roku 1897 okazało się drugie, rozszerzone wydanie z 568 pieśniami, a później dalsze. Ostatnie wydanie śpiewnika z roku 1908 objęło aż 887 pieśni. Jednocześnie Gillar zajmował się innymi pracami wydawniczymi jak wyciągami ze śpiewnika dla różnych okazji, opracowaniami dla instrumentów dętych, podręczników dla organistów itd. Pierwsze opracowanie pieśni polskich dla organów ukazało się 1903 roku u Leuckerta w Lipsku. Z domu Gillar Ryszard był niemieckojęzyczny. Żyjąc od pory swego wykształcenia na nauczyciela na Górnym Śląsku, z pewnością władał co najmniej dialektem śląskim. W taki sposób łatwo mu było znaleźć melodię języka polskiego w opracowanych pieśniach. A jednak posłużył się do wydania śpiewnika specjalistami języka, jednym z tych fachowców był jego kolega organista Hoffmann. Giller opracował wiele starszych pieśni, aby uchronić je od zaginięcia, głównym jego interesem było jednak zharmonizowanie pieśni, a czasem też dodawaniem im wielokrotnych, nowych melodii. W 1908 roku wydał, wraz z Tomaszem Cieplikiem obszerne towarzyszenie organowe (chorał). Ogólnie w tym czasie muzyka bardzo ludzi zajmowała. Znakiem tego jest ogłoszone przez papieża Piusa X motu proprio „Inter pastoralis officii solicitudines”, poświęcone muzyce liturgii. Temu motu proprio odpowiadał też śpiewnik Ryszarda Gillera. Swoje własne zadanie opisuje on w przedmowie do chorału: „Błyszczeć nie chcę, dosyć mi stać się pożytecznym.”