Słownik Języka Polskiego Tom 1 do 11

Słownik Języka Polskiego Tom 1 do 11 - Witold Doroszewski (red.)

Tom I: 1958 r., 1206 s. Tom II: 1965 r., 1394 s. Tom III: 1964 r., 1361 s. Tom IV: 1963 r., 1329 s. Tom V: 1963 r., 1265 s. Tom VI: 1964 r., 1477 s. Tom VII: 1965 r., 1499 s. Tom VIII: 1966 r., 1370 s. Tom IX: 1967 r., 1484 s. Tom X: 1968 r., 1495 s. Tom XI: 1969 r., 566 s Komitet redakcyjny słownika został powołany przez Komitet do spraw Kultury przy Radzie Ministrów. Prace nad słownikiem rozpoczęto w roku 1950. Początkowo słownik nosił nazwę „Słownik współczesnego języka polskiego” i pod taką nazwą ukazał się pierwszy tom, jednak po zgłoszonych uwagach, a także ingerencjach natury ideologiczno-politycznej ustalono, że słownik będzie obejmował polszczyznę od XVIII wieku. Wybór tej cezury był spowodowany konstatacją, że w epoce oświecenia dokonał się przełom w dziejach i umysłowości Polski i Polaków. Podczas pracy nad słownikiem korzystano z kartoteki cytatów liczącej ok. 7 milionów kart. Słownik wydany był w 11 tomach (dziesięć plus suplement) w okresie od 1958 do 1969. Pierwsze tomy wydane zostały przez wydawnictwo Wiedza Powszechna. Ponieważ cieszył się niewielkim zainteresowaniem, zmieniono wydawnictwo na Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Wydawnictwo sprzedawało poszczególne tomy drogą subskrypcji, a nakład wyniósł ok. 26 tys. egzemplarzy, przy czym nakład poszczególnych tomów był różny i osiągał nawet 30 tys. egz. – liczba mniejsza niż liczba bibliotek w tamtym czasie. Cena pojedynczego tomu była wysoka i wynosiła ok. 200 zł za egzemplarz. Na podstawie tego słownika przygotowano również krótsze wydania trzytomowe i jednotomowe, w tym Mały słownik języka polskiego S. Skorupki, H. Auderskiej i Z. Łempickiej. Prace nad słownikiem kontrolowała cenzura. Jej ingerencje dotyczyły nie tyle definicji, ile użytych cytatów lub zastrzeżeń co do źródeł, z których cytaty pochodziły, oraz ich autorów. Słownikowi zarzucano m.in. klerykalizm i antyradzieckość. W niektórych przypadkach kolegium redakcyjne, a zwłaszcza jego naczelny, musieli odwoływać się do Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Usunięto m.in. cytaty z Jerzego Andrzejewskiego, Pawła Jasienicy i Czesława Miłosza. Cenzura kwestionowała również negatywny wydźwięk słowa bolszewik. W 1973 r. do słownika wydano indeks a tergo, opracowany przez kilkuosobowy zespół wyłoniony z Redakcji Słowników Języka Polskiego PWN. Indeks został zdigitalizowany i wprowadzony do sieci