Słownik biograficzny kobiet odznaczonych orderem wojennym Virtuti Militari tom III

Słownik biograficzny kobiet odznaczonych orderem wojennym Virtuti Militari tom III - Elżbieta Zawacka

  Elżbieta Zawacka, ps. „Zelma”, „Sulica”, „Zo” (ur. 19 marca 1909 w Toruniu, zm. 10 stycznia 2009 tamże[1]) – kurierka Komendy Głównej Armii Krajowej, jedyna spośród 15 kandydatek, która pomyślnie przeszła trening i służyła potem w szeregach cichociemnych, matematyczka, profesor nauk humanistycznych specjalizująca się w historii najnowszej[2], w 1996 r. jako druga Polka w historii Wojska Polskiego awansowana na stopień generała brygady[3][4]. Dama Orderu Orła Białego. We wrześniu 1939 jako żołnierz Kobiecego Batalionu Pomocniczej Służby Wojskowej, brała udział w obronie Lwowa. W październiku tego samego roku wstąpiła do tworzącej się Służby Zwycięstwu Polski i pozostawała w jej szeregach aż do końca 1945. Na początku swej podziemnej działalności działając pod pseudonimem Zelmawspółorganizowała struktury SZP-ZWZ na Górnym Śląsku. Pod koniec 1940 Zo przeniesiono do Warszawy – dostała przydział do Wydziału Łączności Zagranicznej Komendy Głównej Armii Krajowej Zagroda. Od połowy 1941 jeździła między Warszawą a Berlinem, przewożąc w obie strony pocztę, która kursowała przez Szwecję do Londynu i z powrotem. Jej zadaniem było też zorganizowanie szlaków kurierów podążających do Londynu przez Niemcy. W latach 1939–1945, korzystając z fałszywych dokumentów, przekraczała granicę Rzeszy setki razy (przy setnym, w 1942, przestała liczyć), przenosząc raporty, meldunki i informacje, zaś w przerwach między wyprawami uczyła i była uczona na tajnych kompletach.