Śladami Odysei

Śladami Odysei - Krystyna Eichler

Gdy spasiony naczelnik NKWD z Rubcowki na Syberii zapowiadał polskim wysiedleńcom, że właśnie w miejscu wyładunku, czyli w Altajskim Kraju, przyjdzie im żyć, pracować i umrzeć, na pewno nie spodziewał się, że młoda dziewczyna, przywieziona tam z matką i bratem, po 60 latach unieśmiertelni tę scenę i te słowa . . . O dziwo i na przekór sowieckim planom nie pochłonęły jej step ani tundra, nie zniszczyły trudy tułaczki, praca w sowchozie, klimat syberyjski czy klimat perski. Autorkę wspomnień spotykamy po latach w USA jako wybitnego architekta i malarkę, matkę dorosłej córki i babcię dwóch wnuczek, która sama odbudowała swój dom w Kalifornii, zniszczony po trzęsieniu ziemi. Mowa tu o Krystynie Eichler. Ona to właśnie próbuje wrócić do Itaki niczym Odys po wojnie trojańskiej, co jednak okazało się niemożliwe. Motywem przewodnim książki jest Odyseja, następująca po Iliadzie. Tytuł “Śladami Odysei” przygotowuje nas na jakąś retrospekcję, część pierwsza “żegnaj Itako” (poświęcona rodzicom i bratu) to rozstanie się z arkadyjskim dzieciństwem, część druga “Wilno w mocy Hadesa” (dedykowana nauczycielce muzyki z Wilna, wybitnej pianistce, Emmie Altberg) to litewska droga polskich przesiedleńców, wreszcie część trzecia “Zapiski syberyjskie” (poświęcona Witoldowi Giedroyciowi, kniaziowi z Mejszagoły, drogiemu towarzyszowi syberyjskiej niedoli, zmarłemu w 1942 roku na pustynnym brzegu rzeki Amu-Daria w wieku 12 lat) to młodzieńczy raport Krystyny i jej brata Janusza z życia i pracy w sowieckim łagrze, pokrywający się z doświadczeniami Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, opisanymi w książce “Inny świat”.