Schron na placu Zamkowym 1947 r.

Schron na placu Zamkowym 1947 r. - Andrzej Zimięcki

Pierwsza powieść fantastycznonaukowa wydana w Polsce po II wojnie światowej. Książka opowiada o losach inżyniera Walewskiego, który podczas bombardowania Warszawy w czasie powstania zapada w sen letargiczny i w podziemnym schronie opancerzonym specjalnym materiałem - asbelitem - przeżywa 35 lat, aby obudzić się w nowoczesnej, odbudowanej z gruzów i zniszczeń Warszawie. Walewski z trudem przystosowuje się do nowych warunków życiowych, określając swój status społeczny powołuje się na sytuację starego człowieka z „trylogii księżycowej" Jerzego Żuławskiego. Cały utwór zawiera mnóstwo szczegółowych opisów stolicy, pejzaży wielkiego miasta - wysokich gmachów, przestronnych dzielnic mieszkaniowych, komunikacji powietrznej i lądowej, kanałów wodnych łączących Warszawę z Bałtykiem i morzami południowymi. Pisze także Ziemięcki o podróżach na Marsa, o niezwykłych wynalazkach (zegarek-wideotelefon, automatyczny termometr, gazeta-telewizja). Powieść, zrealizowana wkrótce po wyzwoleniu, miała charakter dydaktyczny, służyła „pokrzepieniu serc" - jej cechą szczególną była nieco inna wizja przyszłego ustroju społecznego, aniżeli w utworach K. Wroczyńskiego i S. Lema, oparta na założeniach Rzeczpospolitej spółdzielczej zrodzonej w wyniku kolejnej wojny światowej.