Rys urządzeń pocztowych w dawnej polsce

Rys urządzeń pocztowych w dawnej polsce - Przemysław Dąbkowski

„Odróżnić można w dawnych polskich urządzeniach dwa rodzaje poczty, pocztę powszechną i partykularną. Pierwsza służyła przede wszystkim i w pierwszym rzędzie interesom ogólnym państwowym, interesom zaś partykularnym tylko ubocznie i tylko o tyle, o ile się one łączyły z pierwszymi. Łączyła zatem przede wszystkim państwo z zagranicą, a w obrębie państwa główne jego miejscowości, ważne ze względów strategicznych, administracyjnych i handlowych. Odpowiednio też do tego była utrzymywaną przez państwo całe. W przeciwieństwie do niej poczta partykularna służyła w pierwszym rzędzie interesom pewnych kół, a więc poszczególnych miast, ziem, powiatów, województw, których interesy uwzględnić nie zawsze mogła poczta powszechna. Powołanie do życia i urządzenie pierwszej należało do naczelnej władzy państwowej, co do drugiej, to inicjatywa jej wprowadzenia, jako też samo jej urządzenie należało do tych siał samorządnych, ale do życia nie mogła być inaczej powołana, jak przez dekret naczelnej władzy państwowej”