Rozwój semantyczny wyrazów polskich

Rozwój semantyczny wyrazów polskich - Danuta Buttler

Językoznawstwo, lingwistyka,  nauka o językach indywidualnych i o języku w ogóle, tzn. o charakterystycznej dla człowieka zdolności mówienia, która odróżnia go od zwierząt. Przed wyodrębnieniem się j.językoznawstwa jako samodzielnej dyscypliny o określonym przedmiocie, celu i metodach historia myśli ludzkiej zanotowała bogaty i trwały dorobek w tej dziedzinie. Filozoficzne zainteresowanie językiem jako podstawowym kluczem do poznania form i mechanizmów odbicia rzeczywistości pozajęzykowej w świadomości człowieka, w myśli ludzkiej przyniosło prace o charakterze log.-semantycznym oraz dociekania nad podporządkowaniem wyrażeń językowych elementom rzeczywistości; potrzeby kontaktów z ludźmi posługującymi się językami, odkrycia tekstów pochodzących z innych epok i terenów prowadziły do analizy i opisu języków obcych, także do analizy i opisu własnego języka na użytek cudzoziemców. Za moment narodzin nauk. j. można konwencjonalnie uznać moment świadomego powiązania tych 2 postaw, tj. podporządkowanie analizy i opisu poszczególnych języków ogólnej teorii języka jako nacz. zasadzie wyjaśniającej; nastąpiło to w poł. XIX w. W j. współcz. zwykło się wyróżniać 3 zasadnicze postawy teoret.: tzw. j. tradycyjne, które zmierza do opisu i wyjaśnienia mechanizmów języka poprzez nagromadzenie szczegółowych spostrzeżeń empirycznych i intuicyjne uogólnianie tych spostrzeżeń; tzw. j. strukturalne, zw. też funkcjonalnym, które zmierza do ustalenia, co w strukturze znaków językowych różnej rangi jest bezpośrednio ważne dla ich społ. funkcji nośników informacji i opisania tych funkcjonalnie ważnych elementów w ich wzajemnym wielopłaszczyznowym powiązaniu; tzw. j. generatywne, które zmierza do wyjaśnienia i opisu mechanizmów ludzkiej działalności językowej i stara się na ogół to osiągnąć przez budowanie teorii formalnych, pomyślanych jako modele kompetencji językowej człowieka.