Rocznice katyńskie. Rytuał polityczny w polskiej kulturze pamięci

Rocznice katyńskie. Rytuał polityczny w polskiej kulturze pamięci - Sylwia Czubaj-Kuźmin

Celem badań, które wieńczy wydanie niniejszej książki, było ukazanie funkcjonalnego wymiaru rytuałów politycznych związanych z obchodami rocznic zbrodni katyńskiej w latach 1990–2023. Dzięki analizie treści doniesień medialnych towarzyszących obchodom katyńskim omówione zostały funkcje, które pełnił rytuał katyński w polskiej kulturze pamięci, takie jak funkcja emocjonalna, normatywna, legitymizacyjna, integracyjna, edukacyjna czy performatywna. Zaaplikowanie teorii traumy kulturowej umożliwiło analizę mitu założycielskiego, wskazywanego przez polityków w trakcie przemówień rocznicowych, wiążącego się z kłamstwem i prawdą o zbrodni katyńskiej. Zauważony w narracji katyńskiej „przymus powtarzania”, dotyczący walki z zakłamywaniem historii, odniesiony został do traumy spowodowanej damnatio memoriae, związanej z początkami chrześcijaństwa. W kontekście tych spostrzeżeń, w ramach rozważań na temat funkcji performatywnej, przeanalizowane zostało – obecne w dyskursie rocznicowym po katastrofie prezydenckiego samolotu lecącego na obchody 70. rocznicy zbrodni – zjawisko znane jako „drugi Katyń”.