Przemysł Dolnego Śląska

Przemysł Dolnego Śląska - Stanisław Panek

DOLNOŚLĄSKIE, WOJEWÓDZTWO, województwo (od 1999) w pd. -zach. części Polski; graniczy z Czechami na pd., z Niemcami na zach., z woj.: lubuskim i wielkopol. na pn. oraz opol. na wsch.; utworzone z byłych woj.: wrocł., jeleniogór., wałb. i legn. oraz niewielkich części kal. i leszcz.; pow. 19 948 km2 (7. miejsce w kraju); 3,0 mln mieszk. (1997); stolica Wrocław, inne większe miasta: Wałbrzych, Legnica, Jelenia Góra ; dzieli się na 4 powiaty grodzkie, 26 powiatów ziemskich i 169 gmin (36 miejskich, 53 miejsko-wiejskie, 80 wiejskich). Krajobraz b. zróżnicowany; najwyższy punkt Śnieżka w Sudetach (1602 m), najniższy dno doliny Odry w okolicy Dobrzejowic (69 m). Ponad 1/3 część województwa zajmują Sudety rozciągające się na pd. wzdłuż granicy z Czechami oraz Przedgórze Sudeckie, które na pn.-wsch. opadaj stromą krawędzią ku Niz. Śląskiej, a na pn. i pn.-zach. ku Niz. Śląsko-Łużyckiej ; pn.-wsch. skraj woj. zajmuje część wsch. Obniżenia Milicko-Głogowskiego (kotliny Milicka i Żmigrodzka), oddzielona Wałem Trzebnickim od Niz. Śląskiej. Budowa geol. Sudetów i Przedgórza jest b. złożona i różnorodna; są to góry kaledońsko-hercyńskie, pocięte uskokami i zdyslokowane w orogenezie alp.; w wielu miejscach, na liniach uskoków występują trzeciorzędowe bazalty, na przedgórzu górnopaleozoiczne intruzje granitowe. Rzeźba urozmaicona: pasma górskie (m.in. Karkonosze, góry: Sowie, Kamienne, Wałbrzyskie , Kaczawskie, Izerskie, Masyw Śnieżnika oraz jedyne w Polsce góry płytowe Stołowe) o szerokich, płaskich grzbietach, z powierzchniami zrównań, ponad którymi wznoszą się twardzielcowe szczyty (Śnieżka, Wielki Szyszak, Śnieżnik), kotliny (Jeleniogórska) i głęboko wcięte doliny rzek; na przedgórzu falista równina, z twardzielcowymi wzgórzami (Masyw Ślęży, Wzgórza Strzelińskie) i tektonicznymi obniżeniami (Podsudeckie, Otmuchowskie, Żytawsko-Zgorzeleckie); pozostałe, nizinne obszary woj. to zdenudowane powierzchnie morenowe starszych zlodowaceń i osady czwartorzędowe w dolinach rzecznych (Odra, Bóbr). Klimat o dużych kontrastach, z przewagą wpływów oceanicznych; Niz. Śląska należy do najcieplejszych regionów Polski (średnia roczna temp. 8,5C), natomiast Sudety są jednym z najchłodniejszych (średnia roczna temp. na Śnieżce 0,1 C) i najwilgotniejszych regionów w kraju, występują wyraźne piętra klim., niższe niż w Tatrach o 250 300 m; na nizinach opady w granicach 600 700 mm, w górach do 1150 mm; okres wegetacyjny w pn. i środk. części woj. należy do najdłuższych w Polsce, trwa 210 230 dni, na południu.