Procesy urbanizacji kraju w okresie XXX lecia Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej

Procesy urbanizacji kraju w okresie XXX lecia Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej - Jan Turowski

Ujmując całościowo prace naukowe prof. Jana Turowskiego, społeczną działalność naukową oraz działalność dydaktyczną, można stwierdzić że koncentrowała się ona w następujących dziedzinach: socjologia rodziny, socjologia wsi i miasta, procesy industrializacji i urbanizacji, metody badań socjologicznych oraz socjologia ogólna. W dziedzinie socjologii rodziny prof. Turowski poddał krytyce tzw. teorię rodziny nuklearnej, sformułowaną przez socjologów amerykańskich i dominującą w latach powojennych. W kilku rozprawach, a przede wszystkim w rozprawie "Inadequacy of the Theory of the Nuclear Family" (przedstawionej na międzynarodowym kongresie w Toronto) wykazał metodologiczne wady teorii nuklearnej rodziny i na przykładzie wyników polskich badań nad rodziną dowiódł istnienia i żywotności tzw. zmodyfikowanej trójgeneracyjnej rodziny wielkiej czy też tzw. trójgeneracyjnej rodziny rozproszonej. W zakresie socjologii miasta prof. Jan Turowski rozwinął w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych (przy współudziale dr hab. Piotra Kryczki, dr Adama Stanowskiego i dr Stanisława Cieśli) badania empiryczne nad osiedlami mieszkaniowymi, nowymi miastami, samorządem mieszkańców, mikrośrodowiskami mieszkalnymi w wielkim mieście - które zostały ukoronowane dwiema znaczącymi monografiami: "Studia socjologiczne i urbanistyczne miast Lubelszczyzny" (Lublin 1970) oraz "Środowisko mieszkalne w świadomości ludności miejskiej" (Wrocław 1978). W dziedzinie badań nad procesami industrializacji wypracowana została koncepcja tzw. industrializacji małej czy też tzw. industrializacji rozproszonej (z uwagi na pewne podobieństwo z COP - Centralnym Okręgiem Przemysłowym) w postaci tworzenia ośrodków przemysłowych, a nie wielkich okręgów przemysłowych, oraz rozwoju zakładów i ośrodków z zakładami przemysłu rolno-spożywczego jako wpływającymi najskuteczniej na modernizację wsi i rolnictwa. Krytyka procesów urbanizacji w formie rozrostu wielkich miast i aglomeracji miejsko-przemysłowych doprowadziła do wysunięcia koncepcji tzw. suburbanizacji, polegającej na hamowaniu wzrostu wielkich miast i aglomeracji monocentrycznych na rzecz lokalizacji inwestycji i rozwoju miast małych i średnich wokół wielkiego miasta danego regionu. Prace i badania prof. Jana Turowskiego z zakresu teorii społeczeństwa znalazły swe ukoronowanie w dwóch książkach: "Socjologia - Małe struktury społeczne" (Lublin 1993) oraz "Socjologia - Wielkie struktury społeczne" (Lublin 1994).