Problemy intelektualizacji sztuki w tendencjach awangardowych

Problemy intelektualizacji sztuki w tendencjach awangardowych - Grzegorz Sztabiński

Często sądzi się, że przedstawianie rzeczywistości stanowiło jeden z podstawowych celów sztuki, przyjmowany w ciągu wieków jej istnienia. Problemy związane z możliwością pokazania w wizerunku malarskim czy rzeźbiarskim obrazów otaczającego nas świata uważano też za powód zachodzących w sztuce przemian. W polskiej myśli teoretycznej trudno znaleźć przykłady równie ambitnego i – co ważne – niezwykle aktualnego przedsięwzięcia, jakiego podjął się Grzegorz Sztabiński w swej rozprawie habilitacyjnej Problemy intelektualizacji sztuki w tendencjach awangardowych (1991)1 . Stefan Morawski słusznie określił tę książkę mianem świetnej, bowiem jest to przede wszystkim bardzo ważna i płodna lekcja myślenia o awangardzie, i nie tylko o niej. Awangarda od dziesięcioleci stanowi ważny przedmiot historycznych badań i teoretycznych spekulacji, które są interesujące same w sobie jako pewien rodzaj literatury naukowo-filozoficznoideologicznej, tworzonej przez intelektualistów reprezentujących najczęściej postępowe grupy w społeczeństwie, przeważnie myślicieli nieprzystosowanych do obowiązującego status quo. Powikłana (czy wręcz aporetyczna) struktura awangardyzmu pozostaje nadal – niezależnie od postmodernistycznych przewartościowań - wyzwaniem dla filozofów sztuki i miejscem, w którym próbują oni stworzyć swoją nową tożsamość wyzwoloną od tego wszystkiego, co narzuca sensus communis.