Pomorze mała ojczyzna kaszubów

Pomorze mała ojczyzna kaszubów - Józef Borzyszkowski

Kiedy przed laty zaniosłam do introligatorni pracę poświęconą twórczości Jana Drzeżdżona, zapytano mnie o kolor oprawy. Wybrałam niebieski. Wymowa koloru dotarła do mnie później. Pisałam o krainach pisarstwa maga z modrej Krainy, pisarza kreującego świat z samej głębi przeżyć ludu kaszubskiego. Zwróciłam uwagę na powrót Drzeżdżona do kaszubskiego domostwa, dzięki któremu zawdzięczał wyjście w cały współczesny świat.  Prawie pól roku temu O. Janusz Jędryszek pożyczył mi książkę „Pomorze  Mała Ojczyzna Kaszubów” (czytelnik nie znajdzie jej w darłowskiej księgarni, czy w bibliotece). Książka jak biblia! Nadto w niebieskiej obwolucie i oprawie! Odczuwam powrót koloru nieba z moich stron i małej ojczyzny Jana Drzeżdżona, który budował swoje krainy  także z tradycji swoich literackich poprzedników (Ceynowy, Majkowskiego, Budzisza i innych). Teksty zawarte w dziele stanowią zwierciadło czasu. Wyłania się z nich zwierciadło małej kaszubsko  pomorskiej ojczyzny i jej ludzi, encyklopedia życia i cierpień malej społeczności, która wśród starć wielkich tego świata potrafiła zachować dużą część tego co własne. Nawet czytelnik, którego z Kaszubami i Pomorzem nie łączą ani pochodzenie, ani zainteresowania zawodowe, odnajdzie w tej książce stegnę (drogę) do społeczności, pozostającej, mimo zawirowań w Europie, u siebie w domu. To właśnie jest wartością, tym przesłaniem, z jakim książka ma dotrzeć według autorów do Polaków i Niemców. Jest przeznaczona dla jednych i drugich. Zawiera ona opis regionu, w którym Kaszubi, Polacy i Niemcy żyli i żyją ze sobą i pośród siebie, w którym  kultury wzajemnie się stykały, zderzały i zwalczały. Pisał o tym  między innymi Gunter Grass w „Blaszanym  bębenku” i Janusz Pasierb. Obaj zostali laureatami kaszubsko  pomorskiego wyróżnienia, Medalu „Poruszył wiatr od morza”. Ksiądz J. Pasierb, odebrawszy to odznaczenie , mówił  o Gdańsku, Kaszubach i Pomorzu jako o Europie Środka  w miniaturze: „Heraldyczne kolory Pomorza to błękit i złoto. Wiosna gdy kwitnie rzepak bardziej bardziej poetyckie były by być może łubiny ...Drugi raz  złoci się w czasie żniw. Po  raz trzeci jesienią ...Ale normalne kolory Pomorza to zieleń wzgórz i błękit wody. Dyskretna, nie marnująca się i niełatwa  uroda. Trochę smętna. Lodowiec łagodnie pofalował tutaj wzgórza, ale z Kaszubą nie jest tak, jak  ze Szwajcarem, o którym  A.Gide mówił ,że nosi lodowiec w środku. Ta nasza mała ojczyzna nie była samotną wyspą, lecz częścią niespokojnego głównego lądu, Polski, Europy. Nie miała granic naturalnych w postaci nieprzebytych gór, a morze było oknem i drogą. Ziemia  wielkich zasiedleń i spotkań Przez wieki żyli tu obok siebie , jak to znakomicie opisał  Gunter  Grass, Polacy, Niemcy, żeby nie liczyć innych nacji , różnych  <nowych> lub <starych > Szkotów. Poplątani, skuzynowani, wrodzy i przyjaźni. Prawdziwa mozaika  języków i narodowości, której zaczęła od epoki nowożytnej towarzyszyć także mozaika wiar. Wszystko to jakoś żyło  razem  nec temere, nec timide”