Polacy czy cudzoziemcy

Polacy czy cudzoziemcy - Ewa Nowicka

Polacy za wschodnią granicą. Gdy po burzliwych latach I wojny światowej na nowej mapie Europy znów pojawiła się wyłoniona z niebytu, odrodzona w heroicznej walce o niepodległość Rzeczpospolita wydawało się, iż ogromny wysiłek militarny całego narodu polskiego przyniesie wszystkim jego przedstawicielom upragnioną państwowość, przywracając do istnienia politycznego ojczyznę, która dotąd żyła jedynie w duchowym wymiarze wielu pokoleń urodzonych pod zaborami. Jednak dla tysięcy Polaków zamieszkałych na Kresach Wschodnich, na najdalszych przedrozbiorowych rubieżach Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego rzeczywistość okazała się inna. Ich marzenie o realnym powrocie do wytęsknionej Macierzy, którą w powstańczych zrywach – ogarniających w znaczącym stopniu wschodnie ziemie utraconego niegdyś państwa – starali się wskrzesić płacąc za to ogromną daninę krwi i narażając się na represje — nigdy nie miało się ziścić. Ani zwycięskie boje Polaków z Ukraińcami, ani wiktoria w dramatycznej wojnie z bolszewikami nie przyniosły bowiem oczekiwanego przez wielu efektu w postaci powrotu Rzeczpospolitej do granic sprzed dawnego upadku.