Podróż z Petersburga do Moskwy

Podróż z Petersburga do Moskwy to najważniejsze dzieło literackie Aleksander Radiszczew, wydane anonimowo w 1790 roku. Książka jest jednocześnie powieścią podróżniczą, traktatem społecznym i ostrą krytyką systemu politycznego oraz społecznego Rosji epoki panowania Katarzyna II. Utwór powstał pod wpływem idei europejskiego Oświecenia i stał się jednym z najbardziej znaczących tekstów rosyjskiej literatury zaangażowanej.

Konstrukcja książki opiera się na podróży narratora z Petersburga do Moskwy. Taka forma pozwala autorowi przedstawić różne warstwy społeczeństwa rosyjskiego i ukazać problemy państwa poprzez obserwacje spotykanych ludzi oraz odwiedzanych miejsc. Podróż nie jest jednak zwykłą wyprawą geograficzną – staje się podróżą przez rzeczywistość społeczną Rosji, pokazującą jej niesprawiedliwości, biedę i moralne kryzysy.

Narrator przemierza kolejne miejscowości i zatrzymuje się w różnych punktach trasy. Spotyka chłopów pańszczyźnianych, urzędników, kupców, szlachtę oraz przedstawicieli władz. Każde spotkanie staje się okazją do refleksji nad stanem kraju. Radiszczew pokazuje ogromną przepaść między elitami a ludnością wiejską, która stanowiła większość mieszkańców imperium rosyjskiego.