Pamiętniki czyli Historia polska

Pamiętniki czyli Historia polska - Jędrzej Kitowicz

Książka ta jest zapisem politycznych i kulturalnych dziejów państwa polskiego w latach 1743 - 1798. Osobisty stosunek autora do opisywanych zdarzeń i postaci, przytaczane liczne anegdoty i komentarze współczesne autorowi, bogactwo języka i pasja pisarska sprawiają, że "Pamiętniki..." są znakomitą lekturą nie tylko dla historyków, ale i dla szerokich kręgów milośników literatury polskiej. Jędrzej Kitowicz jest autorem dwóch niedokończonych dzieł, które pisał w Rzeczycy prawdopodobnie na podstawie wcześniejszych notatek i obserwacji Trybunałów w Piotrkowie. Opis obyczajów za panowania Augusta III był pierwszą próbą syntetycznego ujęcia obyczajowości epoki saskiej w Polsce; Pamiętniki, czyli Historia polska (częściowo wydane być może w wersji zniekształconej przez wydawcę w 1840, w całości w 1971) stanowiły kronikę lat 1743-1798, ze szczególnym uwzględnieniem konfederacji barskiej. Prace Kitowicza, szczególnie Opis obyczajów, mają zarówno wartość literacką, jak i historyczną. Jego sądy o czasach mu współczesnych były bardzo krytyczne i bardzo bogate w szczegóły. Wypowiadał się przeciwko Stanisławowi Augustowi i jego obozowi. Do ostatnich jego prac należy obraz statystyczny Polski w 1790. Jest on w rubrykach ułożony, wykazujący obszerność ziemi, ilość miast i wsi, dymów wiejskich i miejskich, oraz ludności, podatków czyli przychodu i wydatków W Bibliotece Kórnickiej zachowała się korespondencja, jaką prowadził w sztabie Józefa Zaremby, którego był sekretarzem