O pocieszeniach filozofii traktaty teologiczne

O pocieszeniach filozofii traktaty teologiczne - Boecjusz

Życie Boecjusza[edytuj | edytuj kod]

Pochodzenie i młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodził się we wpływowej senatorskiej rodzinie Anicjuszów. Dziadek Boecjusza był prefektem Rzymu, a w 454 poniósł śmierć razem z Aecjuszem. Ojciec Boecjusza zmarł w 487. Boecjusz został adoptowany przez Kwintusa Memmiusza Symmachusa, prefekta Rzymu.

Rodzina Symmachusa należała do grona wpływowych arystokratycznych rodów rzymskich. Symmachus uchodził za arbitra literackiego smaku, uprawiał działalność literacką o różnym charakterze; opracował rękopis Makrobiuszowego komentarza do Snu Scypiona, był także autorem dziejów Rzymu w siedmiu księgach, które zaginęło z wyjątkiem fragmentu o historii Jordanesa. Symmachus cieszył się opinią człowieka o nieposzlakowanym charakterze - także w sferze religii. Był głęboko zaangażowany w życie Kościoła. Oczekiwano od niego ingerencji w konflikty kościelne, tak, jak w przypadku sprawy Symmachusa i Laurencjusza, którzy współzawodniczyli o tron papieski. Symmachus miał trzy córki: Rustycjanę, która później poślubiła Boecjusza, Probę (została mniszką) oraz Gallę (owdowiała i oddała się służbie Bożej). Symmachus i jego najbliższe otoczenie miało decydujący wpływ na Boecjusza.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Boecjusz chciał przetłumaczyć na łacinę i opatrzyć komentarzami wszystkie dzieła Arystotelesa oraz dialogi Platona. Miał zamiar wykazać, że teorie Arystotelesa oraz Platona są wewnętrznie zgodne i uzupełniają się wzajemnie, a wszystkie rozbieżności są pozorne. Był on reprezentantem oraz przekazicielem tradycji neoplatońskich, pozostaje jednak problem, gdzie zdobył tak pogłębioną znajomość tego nurtu.

U schyłku starożytności okres rozwoju przeżywały dwie szkoły neoplatońskie: ateńska i aleksandryjska. W Atenach działali tacy filozofowie jak Plutarch z Aten, jego uczeń Syrianos, Hierokles, Proklos, Damaskios. Szkoła ateńska odznaczała się wyraźnie antychrześcijańskim nastawieniem, co przyczyniło się do jej zamknięcia w 529 przez cesarza Justyniana. W Aleksandrii współżycie pogan i chrześcijan układało się bardziej harmonijnie. Działał tam uczeń Proklosa Ammoniusz, syn Hermiasza. Szczyt nauczycielskiej kariery Ammoniusza przypada na lata edukacji Boecjusza, w szkole ateńskiej zaś w tym czasie nie nauczał żaden wybitniejszy filozof.

Przedmiotem sporu jest to, gdzie Boecjusz zdobył tak gruntowne wykształcenie oraz biegłą znajomość greki. Fragment listu Kasjodora oraz stwierdzenie z przedmowy do Pseudo-Boecjańskiego traktatu De disciplina scholarium, w którym autor wyznaje, że przez 18 lat kształcił się w Atenach, przyczyniły się do utrwalenia przekonania, że Boecjusz pobierał nauki właśnie tam. Do dyskusji dołączył się Jan Satorowicz w artykule pt. „Boecjusz w Atenach. Zamrożony błąd historyczny”. Twierdził on, że stwierdzenie Kasjodora należy traktować jako metaforę podkreślającą szczególną biegłość Boecjusza w języku greckim oraz jego dogłębną znajomość greckiej filozofii. Satorowicz uważał, że pewne zdania w tym tekście są dowodem na to, że Boecjusz w Atenach nie studiował. Z kolei Pierre Courcellewysunął hipotezę, że prawdopodobnym miejscem edukacji Boecjusza była Aleksandria, bo wiele teorii zawartych w dziełach Boecjusza zdaje się mieć źródło w ostatniej, tamtejszej szkole neoplatońskiej. Tezę tę wsparła również Cornalia de Vogel. Dzisiaj większość uczonych z większymi lub mniejszymi zastrzeżeniami podziela ten pogląd. Henry Chadwick natomiast ma wątpliwości i twierdzi, że tezę tę równie trudno udowodnić, co obalić.