O architekturze ksiąg dziesięć

O architekturze ksiąg dziesięć - Witruwiusz

Marcus Vitruvius Pollio – rzymski architekt żyjący w I w. p.n.e. Był konstruktorem machin wojennych za panowania Juliusza Cezara i Oktawiana Augusta. Twórca tzw. człowieka witruwiańskiego - wizerunku nagiego mężczyzny wpisanego w okrąg i kwadrat, symbolizujące ruch (własną wersję tego wizerunku upowszechnił później Leonardo da Vinci). Witruwiusz zasłynął jako autor traktatu "O architekturze ksiąg dziesięć", który powstał pomiędzy rokiem 20 p.n.e. a 10 p.n.e., a został odnaleziony dopiero w 1415 roku w bibliotece klasztoru St. Gallen w Szwajcarii, przez humanistę florenckiego Poggia. Dzieło to jest dzisiaj bezcennym źródłem wiedzy o architekturze i sztuce budowlanej starożytnych Greków i Rzymian. Witruwiusz opisuje w nim szczegółowo zarówno greckie porządki klasyczne, jak i ich rzymskie odmiany. Opisy były uzupełnione odpowiednimi ilustracjami - oryginalne rysunki jednak się nie zachowały. Omówione zostały również szeroko zasady stosowane przez Rzymian przy planowaniu miast i wznoszeniu budowli. W okresie nowożytnym wielu sławnych autorów wykonywało ilustracje do tego dzieła, próbując odtworzyć zaginione rysunki. Dziesięć ksiąg o architekturze powstało pod koniec I wieku p.n.e., za panowania cesarza Oktawiana Augusta. Przez następne stulecia dzieło było zapewne znane i przepisywane. Najstarszy zachowany egzemplarz pochodzi z IX wieku i został odnaleziony w 1414 roku w klasztorze na Monte Casino, zaś pierwszy raz wydano go drukiem w 1486 roku. Traktat Witruwiusza wzbudził duże zainteresowanie twórców epoki renesansu – architektów, humanistów, miłośników antyku. Co kilka lat ukazywały się jego kolejne wydania. Z połowy XVI wieku pochodzą pierwsze przekłady z łaciny na język włoski i francuski. Nie zachowały się żadne ilustrujące tekst rysunki Witruwiusza, przez co przełożenie traktatu było szczególnie trudne. Dzieło w niedługim czasie stało się nieodłącznym elementem studiów na temat architektury antycznej, źródłem wiedzy i inspiracji dla kolejnych pokoleń architektów. Wielu z nich starało się odtworzyć rysunki i szkice Witruwiusza na podstawie tekstu, kolejne wydania traktatu były ilustrowane przez uznanych architektów. Jeden rękopis dzieła, wykonany w roku 1465, trafił do Polski. W XVI i XVII wieku był wielokrotnie wydawany drukiem, w łacińskim oryginale. Pierwsze przekłady na język polski pochodzą z XIX wieku. Stosowany do dziś w naszej dydaktyce przekład „O architekturze ksiąg dziesięć” pochodzi z 1956 roku i został wykonany przez Kazimierza Kumanieckiego. Rysunki objaśniające tekst przygotował zespół prof. Piotra Biegańskiego z Politechniki Warszawskiej.