Na skalnem Podhalu, 1914 r.

Na skalnem Podhalu, 1914 r. - Kazimierz Przerwa-Tetmajer

Kazimierz Przerwa-Tetmajer (ur. 12 lutego 1865 w Ludźmierzu, zm. 18 stycznia 1940 w Warszawie) – polski poeta, nowelista, powieściopisarz, przedstawiciel Młodej Polski, brat przyrodni malarza Włodzimierza Tetmajera. Urodził się jako syn Adolfa Tetmajera i jego drugiej żony, Julii z Grabowskich. Uczęszczał do Gimnazjum św. Anny w Krakowie, gdzie przeniósł się w 1883 roku z rodziną. W latach 1884–1886 studiował na wydziale filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zadebiutował w 1886 roku poematem prozą Illa, jednak prawdopodobnie jego faktycznym debiutem była nowela pt. "Rekrut" (tekst zaginął). W 1888 roku Tetmajer zdobył nagrodę literacką za wiersz ku czci Mickiewicza, a rok później za wiersz ku czci Kraszewskiego. W latach 1888–1893 podjął współpracę z pismami „Tygodnik Ilustrowany”, „Kurier Warszawski” i krakowskim „Czasem”. Wydał osiem serii Poezji, z których najbardziej wartościowe to druga (1894 rok), trzecia (1898 rok) i czwarta (1900 rok). Nastrojowa poezja Tetmajera odpowiadała dekadentom i bohemie młodopolskiej.

Na skalnym Podhalu – cykl 40 nowel Kazimierza Przerwy-Tetmajera. Utwory te były publikowane w Warszawie w latach 1903-10, w 5 tomach, a następnie w jednotomowym „wydaniu jubileuszowym", z 12 ilustracjami Leona Wyczółkowskiego oraz rysunkami W. Koniecznego, w Krakowie w 1914. Nowele, pisane gwarą podhalańską, ukazują życie górali tatrzańskich (głównie podhalańskich) z czasów cesarzowej Marii Teresy. Ramy chronologiczne cyklu poszerzają nowele o rodowodzie nieraz średniowiecznym, a także tematy współczesne, jak emigracja zarobkowa górali.