Listy do Czesława Miłosza 1952-1979

Listy do Czesława Miłosza 1952-1979 - Zygmunt Hertz

Zygmunt Hertz (ur. 1908, zm. 1979) – współzałożyciel i pracownik Instytutu Literackiego, paryskiej „Kultury”. Urodził się 18 stycznia 1908 w Warszawie. Syn Mieczysława i Marii Maybaum. Dzieciństwo spędził w Łodzi i w Warszawie, od 1920 mieszkał na stałe w Łodzi. Po maturze (1926, Szkoła Zgromadzenia Kupców w Łodzi) przez rok studiował ekonomię w Owens College w Manchesterze, w Wielkiej Brytanii. Po powrocie do Polski wstąpił do wojska (Szkoła Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim, Centrum Wyszkolenia Artylerii Przeciwlotniczej w Warszawie). Podporucznik rezerwy. Pracował w biurze handlowym swego ojca - przedstawicielstwo firmy Solvay. W lutym 1939 poślubił Zofię Neuding. Podczas kampanii wrześniowej 1939 w artylerii przeciwlotniczej. W czerwcu 1940 aresztowany - wraz z żoną - we Lwowie, podczas masowej akcji NKWD. Deportowani do Cyngłoku ( Maryjska ASRR), gdzie spędzili 14 miesięcy pracując przy wyrębie lasu. Amnestionowani na mocy układu Sikorski-Majski. Pod koniec września 1941 oboje wstąpili do Armii Polskiej, utworzonej w ZSRR pod dowództwem gen. Andersa. Przydzielony do 6 Dywizji Armii Polskiej (następnie 7 DAPl, 8 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej Ciężkiej). Wraz z APW wyszedł z ZSRR i z 2 Korpusem przeszedł cały szlak bojowy do Włoch. Współzałożyciel - wraz z Jerzym Giedroyciem, żoną Zofią Hertz i Józefem Czapskim - Instytutu Literackiego (powołany w 1946 w Rzymie, w 1947 przeniesiony do Maisons-Laffitte pod Paryżem). Zajmował się stroną administarcyjną. Był rzecznikiem i opiekunem wielu pisarzy, malarzy, działaczy politycznych - zarówno tych przyjeżdżających z Polski tylko z wizytami i tych którzy wybierali los emigrantów. Instytut Literacki stał się ośrodkiem skupiającym i współpracującym z wybitnymi polskimi publicystami i pisarzami emigracyjnymi, autorami objętymi cenzurą w komunistycznej Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej. Jego działalność wydawnicza obejmowała: miesięcznik „Kultura” (1947-2000), serię „Biblioteka Kultury”, w skład której wchodziły: „Zeszyty Historyczne” (1962-1972 półrocznik, następnie kwartalnik - dotyczący najnowszej historii Polski i krajów środkowo-europejskich) - założycielem i redaktorem obu periodyków był Jerzy Giedroyc - oraz setki tytułów książek (dzieła literackie i książki o charakterze politycznym i pamiętnikarskim). Nigdy nie wystąpił o obywatelstwo francuskie, miał status polskiego uchodźcy politycznego (od grudnia 1948). Zmarł 5 października 1979 w Maisons-Laffitte. Pochowany jest na pobliskim na cmentarzu, w Mesnil-le-Roi, gdzie spoczywają również inni twórcy paryskiej „Kultury”. Dla uczczenia jego pamięci Instytut Literacki ustanowił Nagrodę Literacką im. Zygmunta Hertza (przyznawana za lata 1979-1999). Dnia 27 sierpnia 2008 Rada Miejska w Łodzi podjęła uchwałę nadającą nazwę Skwer Zofii i Zygmunta Hertzów dotychczas bezimiennemu skwerowi, położonemu przy ul. Matejki, pośród gmachów Uniwersytetu Łódzkiego (pomiędzy Biblioteką Uniwersytecką a Wydziałem Zarządzania). ! Uwagi: Oprawa wytarta, zabrudzona, wyblakła na grzbiecie, brzegi stron zakurzone i zabrudzone.