Kulturowe aspekty transformacji ekonomicznej

Kulturowe aspekty transformacji ekonomicznej

Upadek socjalizmu państwowego, proces akcesji części dawnych krajów bloku socjalistycznego do Unii Europejskiej, przede wszystkim zaś procesy globalizacji sprawiły, że kontakty miedzy Wschodem i Zachodem (używamy tych pojęć z zakresu symbolicznej geografii jako skrótów myślowych) nasiliły się w stopniu nie mającym w dziejach precedensu. Tym samym, powstały warunki do - używając z pewną przesadą słów Samuela Huntingtona - `zderzenia kultur`, w szczególności tego wszystkiego, co określić można mianem kultur ekonomicznych. Znaczenie tego jest oczywiście dostrzegane, ale rzadko traktowane w sposób systematyczny. A przecież, patrząc z perspektywy zacofanych gospodarczo krajów, w których przez kilkadziesiąt lat panował komunizm, warto zadać pytanie o mechanizmy i konsekwencje owego zderzenia. Warto je zadać tym bardziej, że instytucjonalna i kulturowa wymiana między Zachodem i Wschodem ma charakter wybitnie nieekwiwalentny: Wschód jest niemal wyłącznie odbiorcą eksportowanych prze. Zachód wzorców, które najkrócej określić można mianem demokracji liberalnej i demokratycznego kapitalizmu. By uczestniczyć w światowej grze i w modernizacyjnym wyścigu, musi owe wzorce zaadaptować - ale na ile jest do tego przygotowany, biorąc pod uwagę własne dziedzictwo, i na ile jest gotów się go wyrzec w dążeniu do dorównania Zachodowi? Pytania te stanowiły inspirację badań porównawczych nad zetknięciem się kultur ekonomicznych Wschodu i Zachodu, prowadzonych przez ponad trzy lata w ośmiu krajach - w Bułgarii. Chorwacji, Polsce, w Republice Czeskiej, Rumuni, Serbii, Słowenii, i na Węgrzech. (...) Polskim uczestnikiem badań, w ramach zawiązanego przez ww. kraje konsorcjum, był Instytut Spraw Publicznych. (...) Niniejszy tom zawiera opracowania dotyczące Polski.