Księga pamiątkowa w czterdziestą rocznicę powstania r 1863 - 1864 / 1904 r.

Księga pamiątkowa w czterdziestą rocznicę powstania r 1863 - 1864 / 1904 r. - Józef Białyń Chołodecki

Powstanie styczniowe 1863–1864 powstanie narodowe przeciw Rosji trwające od 22 stycznia 1863 do połowy 1864 roku. Podczas powstania walki były toczone w Królestwie Polskim, a także na Litwie, Białorusi i części Ukrainy.

Klęska poniesiona przez Rosję w wojnie krymskiej (1853–1856) ujawniła anachroniczność panującego systemu społeczno-ekonomicznego Rosji, wysuwając – jako kwestię palącą – sprawę likwidacji pańszczyzny i uwłaszczenie oraz konieczność reform o charakterze ustrojowym i wojskowym. Osłabienie Rosji, zjednoczenie Włoch z pomocą Francji, a w związku z tym nadzieje na dalsze sukcesy ruchów narodowych w Europie – skłoniły Polaków do tworzenia tajnych niepodległościowych ugrupowań politycznych. W Cesarstwie Rosyjskim działało petersburskie koło oficerskie Zygmunta Sierakowskiego i Związek Trojnicki w Kijowie, od 1859 r. w Warszawie powstawały tajne kółka młodzieżowe, kierowane przez Narcyza Jankowskiego, Karola Majewskiego i Jana Kurzynę. Ziemiaństwo zrzeszone w Towarzystwie Rolniczym, jak również koła inteligencji (tzw. millenerzy) trzymały się programu pracy organicznej.