Korespondencja Józefa Andrzeja Załuskiego 1724 - 1736

Korespondencja Józefa Andrzeja Załuskiego 1724 - 1736 - Bogumił Stanisław Kupść (opr.)

Podstawą niniejszego wydania jest oryginalna korespondencja Andrzeja Załuskiego zachowana w Bibliotece Narodowej. Józef Andrzej (Jędrzej) Załuski herbu Junosza - (ur. 12 sierpnia 1702, zm. 7 stycznia 1774) – polski duchowny katolicki, biskup kijowski, opat komendatoryjny wąchocki w 1760 roku, kaznodzieja, polityk, mecenas nauki i kultury, bibliofil, polihistor, edytor, bibliograf, historyk, poeta, dramatopisarz, tłumacz, organizator życia literackiego, współzałożyciel Biblioteki Załuskich w Warszawie, ablegat Rzeczypospolitej w Państwie Kościelnym w 1734 roku. Znawca i miłośnik książek, gromadził księgozbiór od 15 roku życia. Po zapoznaniu się z wielkimi bibliotekami zachodnioeuropejskimi i pod wpływem brata Andrzeja Stanisława powziął zamiar oddania połączonych zbiorów braci Załuskich do użytku publicznego. W 1732 opublikował Programma literarium... (wznowienia 1743, 1756), w której – obok zapowiedzi otwarcia biblioteki publicznej – nakreślił szeroki program wydawniczy oparty na zbiorach biblioteki oraz wzywał zainteresowanych do pomocy w gromadzeniu księgozbioru i przygotowaniu zapowiadanych bibliografii i wydawnictw źródłowych. Gromadząc z namiętnością bibliofila druki i rękopisy stworzył podstawowy zrąb założonej wspólnie z bratem Andrzejem Biblioteki Załuskich (1747-1794). J.A. Załuski brał udział w aukcjach i licytacjach, na których nabywał całe księgozbiory, miał swoich agentów w różnych miastach, utrzymywał stosunki z księgarzami niemal całej Europy. Podróże krajowe i zagraniczne dawały mu okazję do poznawania bibliotek, prywatnych i klasztornych. Erudyta, przeglądał i opracowywał wszystkie dzieła pozyskane dla Biblioteki Załuskich. Animator życia umysłowego, utrzymywał rozległe kontakty z uczonymi w kraju (m.in. z Józefem Aleksandrem Jabłonowskim, Józefem Stanisławem Sapiehą, Jakubem Radlińskim) i za granicą (m.in. Johannem Burhardem Mencke, Johannem Christophem Gottschedem, Jakiem Perardem). W 1749 roku został obrany – jako pierwszy Polak – honorowym członkiem Cesarskiej Akademii Nauk. Członek rzymskiej Akademii Arkadyjskiej oraz towarzystw naukowych m.in. w Berlinie i Petersburgu. Był inicjatorem założonego w 1765 roku Towarzystwa Literatów założonego wspólnie z Wawrzyńcem Mitzlerem de Kolof, które wydawało publikacje naukowe oraz organizowało odczyty i dyskusje na ich temat. Przez całe życie starał się nadto ożywić czytelnictwo w Polsce, zakładając w roku 1744 towarzystwo do kupowania książek. Przyczynił się m.in. do podjęcia przez Stanisława Konarskiego pracy nad Volumina Legum. Otoczył opieką współczesnego historyka polskiego Gotfryda Lengnicha. Jego staraniem ukazywały się w kraju cenne wydawnictwa drukowane za granicą. Współwydawca Warschauer Bibilothek (1753-1758). W roku 1760 odznaczony Orderem Orła Białego.