Kinderszenen

Kinderszenen - Jarosław Marek Rymkiewicz

Tytuł książki Rymkiewicz zaczerpnął z cyklu miniatur fortepianowych Roberta Schumanna. „Kinderszenen znają prawdopodobnie nawet ci, którzy nie mają najmniejszego pojęcia o istnieniu Roberta Schumanna, znają przynajmniej, bo kiedyś słyszeli, numer 7 tego cyklu, cudne „Marzenie”, jedno z najsłynniejszych dzieł muzyki europejskiej. Kto to słyszał, ten nie zapomni, nawet jeśli tej niemieckiej słodyczy nie polubi, jeśli wyda mu się ona słodko podejrzana” - pisze Rymkiewicz w przedmowie. Najsilniejsze wrażenie wywierają autobiograficzne sceny z pokoju dziecinnego. Kojarzą się z twórczością Schumanna, ale na próżno szukać w nich słodyczy, jaka panuje w miniaturach niemieckiego kompozytora. Kącik polskiego dziecka z rocznika 1935 był pełen krwi i grozy. Miniatury Rymkiewicza mogłyby nosić tytuł „Ucieczka z bombardowanej Warszawy” lub „Łapanka”, ale znajdziemy tu także miniaturę o zdychających kotach, dzięki którym dziecko odkryło śmierć. Rymkiewicz opowiada, jak wojna zniszczyła jego dzieciństwo i wyobraźnię, pozostawiając po sobie „wielką dziurę wypełnioną czarną krwią”. Warto o tym pamiętać, powracając kiedyś do jego poezji. Groza obecna jest też w opowieści o masakrze na Kilińskiego. Eksplodował tam niemiecki czołg-pułapka, z setek zabitych pozostała krwawa miazga. Nie jedyna to masakra w sierpniowej Warszawie. Słusznie zatem pyta Rymkiewicz o sens Powstania. I odpowiada, że Powstanie było zwycięstwem duchowym; zaś jego krytycy świadomie lub nieświadomie służyli komunistycznej propagandzie albo – jak emigrant Pobóg Malinowski, jedyny dopuszczony tu do głosu historyk – skupiali się na politycznych konsekwencjach „wielkiego szaleństwa”. Pisarzowi wolno wierzyć w duchowe zwycięstwo. Gorzej, jeśli czytelnik musi wsłuchiwać się w refleksje o Hansie Franku i jego wizji wspólnej Europy rządzonej przez Niemców, czy cieszyć się odkryciem, że jakość peerelowskiego atramentu zawdzięczamy SB, bo donosy miały być czytelne. Cóż, Polacy – jak niedawno powiedział Rymkiewicz w jakimś wywiadzie – żyją w świecie fikcji.