Ideał kapłana, 1898 r.

Ideał kapłana, 1898 r. - Adolf Pleszczyński

Pleszczyński Adolf, pseud. Iks. (1841–1925), ksiądz, etnograf, historyk, pisarz i działacz społeczny. Ur. 18 XII we wsi Żelizna w pow. radzyńskim, był synem Tomasza i Franciszki z Bogusławskich. W r. 1858 ukończył gimnazjum w Białej Podlaskiej, a następnie (1859–62) Seminarium Duchowne w Janowie Podlaskim i otrzymał tam (3 XI 1862) święcenia niższe. W l. 1862–6 studiował w Akademii Duchownej w Warszawie, której losy przedstawił później w gruntownej, źródłowej monografii, opracowanej przy współudziale księży: Teofila Matuszewskiego i Antoniego Chmielowskiego, pt. Dzieje Akademii Duchownej Rzymsko-Katolickiej Warszawskiej (W. 1907), i uzyskał tam stopień kandydata teologii (1866). W dn. 29 XI t. r. otrzymał święcenia kapłańskie w Janowie Podlaskim i został wikarym tamtejszej katedry. W r. 1867 pełnił funkcję kapelana bpa Beniamina Szymańskiego i sekretarza w konsystorzu generalnym oraz prefekta szkoły w Janowie Podlaskim. Po skasowaniu w r. 1867 przez władze rosyjskie diecezji podlaskiej P., po kilku miesiącach pracy w charakterze wikarego parafii w Jabłonnej, został (maj 1868) proboszczem w Kożuchówku koło Sokołowa Podlaskiego, gdzie przeprowadził restaurację kościoła i plebanii. W r. 1876 objął parafię w Międzyrzecu Podlaskim, stanowiącą ośrodek oporu unitów, gdzie również przyczynił się do poprawienia stanu budynków kościoła i parafii. W r. 1882 brał udział w założeniu w Międzyrzecu stowarzyszenia dla chłopów «Gospoda», wygłaszał pogadanki i czytał zebranym gazety. Za potajemne udzielanie sakramentów unitom i używanie języka polskiego w urzędzie parafialnym był kilkakrotnie karany przez władze (1881–8), aż wreszcie dekretem generała-gubernatora warszawskiego za działalność szkodliwą dla prawosławia został usunięty w r. 1890 z Międzyrzeca i przeniesiony w okolice czysto polskie do Żeliszewa w gub. siedleckiej, gdzie objął i rozwinął małe probostwo. Pracował tam do r. 1896. W t. r. (24 IV) uzyskał zatwierdzenie na probostwo w Maciejowicach w pow. garwolińskim, w którym pozostał już do końca życia. W parafii przeprowadził restaurację budynku kościoła, budowę nowej plebanii i budynków gospodarskich. Rozwijał także (1900–14) rozległą działalność społeczną; jako kurator dbał o szpital, był inicjatorem m. in. ochronki dla dzieci, szkoły gospodarstwa domowego dla dziewcząt, ochotniczej straży pożarnej, kasy pożyczkowej, parafialnego towarzystwa dobroczynności. Troszczył się również o utrwalenie tradycji miejscowych; jego staraniem zbudowano (1905) pomnik na polu bitwy maciejowickiej. W r. 1906 P. zorganizował w Maciejowicach Koło Polskiej Macierzy Szkolnej, którego został prezesem. Dorobek pisarski P-ego zainicjowały prace o treści religijnej i podręczniki pomocne w działalności duszpasterskiej (np. Upominek dla parafian zawierający wykład wiary i obrzędów Kościoła rzymskokatolickiego, W. 1877, Wyd. 2.–8., W. 1879–97; Wykład litanii loretańskiej do NMP zastosowany do nabożeństwa majowego, W. 1877, Wyd. 2., W. 1886; Żywot Św. Wincentego a Paulo dobroczyńcy i opiekuna biednych, W. 1890, Wyd. 2., W. 1892; Dziejowy żywot Jezusa Chrystusa Zbawiciela świata w pytaniach i odpowiedziach ułożony, W. 1895, Wyd. 2., W. 1904; Życie św. Stanisława Kostki patrona młodzieży, W. 1896, Wyd. 2., W. 1898; Treściwy wykład ceremonii czyli obrzędów Kościoła rzymskokatolickiego, L. 1908), dokonał także przekładu z języka francuskiego dziełka pt. „Duch świętego Franciszka Salezego czyli wierny obraz myśli i uczuć tego świętego” (W. 1882, Wyd. 2., W. 1900), wydał Michała Mycielskiego „O mszy św. i do mszy św. uwagi i modlitwy” (W. 1883, toż W. 1885) oraz Antoniego Królickiego „Ideał kapłana” (W. 1898, Wyd. 2., W. 1904).