Historia Rzymska 1867 r.

Historia Rzymska 1867 r. - Teodora Mommsena

W czasie lat spędzonych w Lipsku, Zurychu i Wrocławiu Mommsen napisał trzy pierwsze tomy swojej Römische Geschichte (Historii rzymskiej). która kończy się na bitwie pod Tapsus w 46 r. p.n.e. Mommsen krytycznie przebadał dotychczas niekwestionowane tradycje i odrzucił idealizację czasów antycznych, powszechną od czasów Oświecenia. Styl, w którym napisał swoje dzieło, nie każdemu się podobał, gdyż stosował dla opisu rzeczywistości starożytnej współczesne mu słownictwo polityczne i socjologiczne. W wielu miejscach dał wyraz swoich liberalnych poglądów. Nie mniej jednak jego Historia rzymska nie jest pracą tendencyjną politycznie, ale pracą naukową na najwyższym poziomie, która wyróżnia się swoim stylem. Mommsen nigdy nie zakończył pracy nad Historią rzymską, gdyż zajął się projektem związanym z inskrypcjami. Pierwsze trzy tomy Römische Geschichte zostały opublikowane w latach 1854-56. Gdy kilka dekad później Mommsen postanowił skompletować swoją historię, porzucił pomysł pisania czwartego tomu, który miał zawierać historię cesarzy. Czuł, że nigdy nie będzie w stanie pisać już tym samym błyskotliwym stylem, jak historię republiki (pierwsze trzy tomy). Wydał natomiast piąty tom pracy w 1885 roku, gdzie zajmuje się historią prowincji rzymskich w pierwszych trzech wiekach imperium. Tylko Mommsen mógł przedstawić ten okres w tak wyczerpujący sposób, gdyż nikt inny nie znał źródeł pozaliterackich - inskrypcji i monet - tak jak on. Jego wysiłek został doceniony w wyjątkowy sposób. W 1902 roku przyznano mu literacką nagrodę Nobla. W uzasadnieniu napisano: „największemu żyjącemu mistrzowi sztuki pisarstwa historycznego, ze szczególnym uwzględnieniem jego monumentalnej pracy, Historii rzymskiej”. Jest to jedna z nielicznych nagród Nobla nie przyznanych autorowi literatury pięknej. Być może pracą o większym nawet znaczeniu niż Historia rzymska jest inne dzieło Mommsena, Rzymskie prawo ustrojowe, opublikowane w 3 tomach między 1871 a 1888 rokiem. Mommsen uczynił to, czego nie udało się Rzymianom – skodyfikował ich ustrój. Przedstawił w sposób systematyczny niezliczone szczegóły prawne, na których opierał się ustrój rzymski i prześledził jego rozwój historyczny. Tylko ktoś, kto jak Mommsen łączył warsztat filologa klasycznego i jurysty, był w stanie przebadać prawo publiczne Rzymian i tyko ktoś wykształcony historycznie mógł je dogłębnie zrozumieć. Ostatnią wielką pracę Mommsen poświęcił innej gałęzi prawa, prawu karnemu. Jego dzieło noszące tytuł Römisches Strafrecht (Rzymskie prawo karne) opublikowano w 1899 roku. Momsen jest uważany za mistrza słowa. Jego Historia rzymska i Römisches Staatsrecht (Rzymskie prawo ustrojowe) są pracami niezwykle spójnymi pod względem formy i treści, choć napisane są w sposób zupełnie inny, prezentując dwa różne st