Giżejewska Małgorzata (red.) - Społeczeństwo Białoruskie, litewskie i polskie na ziemiach północno-wschodnich II Rzeczpospolitej w latach 1939-1941

Giżejewska Małgorzata (red.) - Społeczeństwo Białoruskie, litewskie i polskie na ziemiach północno-wschodnich II Rzeczpospolitej w latach 1939-1941 - Małgorzata (red.) Giżejewska

Okupacja sowiecka ziem polskich 1939–1941 – system policyjno-wojskowej administracji sowieckiej na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej zajętym w wyniku agresji zbrojnej przeciwko Polsce podjętej przez Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich w dniu 17 września 1939 oraz po podziale terytorium RP w wyniku niemiecko-radzieckiego traktatu o granicach i przyjaźni z dnia 28 września 1939, będącego nawiązaniem do paktu Ribbentrop-Mołotow z 23 sierpnia 1939. W świetle prawa międzynarodowego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej okupowane i anektowane przez ZSRR, podobnie jak terytorium Rzeczypospolitej Polskiej anektowane przez III Rzeszę, stanowiły nadal integralną część Rzeczypospolitej Polskiej. W następstwie niemieckiej i sowieckiej inwazji na Polskę we wrześniu 1939, terytorium Polski zostało podzielone między nazistowskie Niemcy i ZSRR. Oba reżimy były wrogo nastawione do polskiej kultury oraz polskiego społeczeństwa i miały na celu ich zniszczenie. Przed Operacją Barbarossa nazistowskie Niemcy i Związek Radziecki prowadziły skoordynowane działania związane z ich polityką w Polsce, najbardziej widoczne w czterech konferencjach Gestapo-NKWD, gdzie omówione zostały plany walki z polskim ruchem oporu i przyszłych planów zniszczenia Polski. W dniu 28 września 1939 roku, Związek Radziecki i Niemcy zmieniły tajne ustalenia z paktu Ribbentrop-Mołotow. Według tych ustaleń, często nazywanych jako IV rozbiór Polski, Granice zostały ustalone wzdłuż linii Pisa, Narwi, Bugu i Sanu, a tereny na zachód od tej linii zostały przeniesione do niemieckiej strefy wpływów, dając więcej terytorium Niemcom. Związek Radziecki przejął więc 52,1% terytorium Polski (około 200 000 km²), z ponad 13 700 000 osób. Elżbieta Trela-Mazur podaje następujące liczby: 38% Polaków (5,1 milionów), 37% Ukraińców, 14,5% Białorusinów, 8,4% Żydów, 0,9% Rosjan, 0,6% Niemców oraz 336 tys. uchodźców z terenów niemieckich. W okresie między wkroczeniem Armii Czerwonej na wschodnie tereny polski a ich formalną aneksją do ZSRR (17 września – 2 listopada 1939) funkcjonowała na zajętych obszarach Polskich tymczasowa administracja na quasi-państwowych terytoriach tzw. „Zachodniej Białorusi” i „Zachodniej Ukrainie”.