Fredreum i inne teatra przemyskie

Fredreum i inne teatra przemyskie - Zygmunt Felczyński

Amatorski teatr w Przemyślu ma bardzo bogate tradycje. W 1869 roku powstało, powołane staraniem pasjonatów sztuki teatralnej, Towarzystwo Dramatyczne. Trudności lokalowe, z jakimi borykało się nowo powstałe Towarzystwo, spowodowały, że po kilku latach użytkowania przypadkowych, najczęściej prywatnych lokali, członkowie Towarzystwa podjęli działania na rzecz otrzymania w użytkowanie sali zamkowej na Zamku Kazimierzowskim. Dnia 4 sierpnia 1885 roku, po pozytywnej decyzji Rady Gminnej, Towarzystwo Dramatyczne wprowadziło się do zamku. Pierwsze przedstawienie w nowej siedzibie odbyło się dnia 16 sierpnia 1884 roku, w nie odremontowanej, na wpół zrujnowanej sali. Dalsze lata to żmudna i pracochłonna renowacja sali zamkowej i otoczenia, staraniem i pieniędzmi członków Towarzystwa, celem przystosowania jej do wymogów pracy teatralnej. W ten sposób, głównie pracą społeczną członków Towarzystwa, stworzono bazę dla działalności jednego z najbardziej romantycznych teatrów w Polsce. Pierwsza i druga wojna światowa poważnie zakłóciły działalność Towarzystwa i Teatru. Kolejne dewastacje Zamku Kazimierzowskiego na skutek działań wojennych, jak i pobytu w Przemyślu kolejnych wojsk okupacyjnych, spowodowały perturbacje w działalności teatralnej. Od 1944 roku spektakle odbywały się w różnych salach, dopiero w 1950 roku Towarzystwo ponownie rozpoczyna działalność w dawnej siedzibie - Zamku Kazimierzowskim. Znów dzięki ofiarnej pracy członków Towarzystwa i pomocy finansowej państwa ponownie udostępniono salę zamkową publiczności. Spektakle, wystawiane przez teatr , cieszą się dużym zainteresowaniem lokalnego społeczeństwa. Zamek zaś, mając wypróbowanego i ofiarnego użytkownika, przestał być ruiną. Po wielu perturbacjach i zawirowaniach polityczno-archeologiczno-finansowych państwo podjęło trwającą ponad 20 lat odbudowę i renowację Zamku, a wraz z nim sali teatralnej. Od 1992 roku Towarzystwo kontynuuje swoją działalność teatralną na Zamku Kazimierzowskim, eksploatując salę teatralną i pomieszczenia pomocnicze wraz z właścicielem prawnym Zamku - Urzędem Miejskim. Towarzystwo Dramatyczne im. A. Fredry "Fredreum" utrzymuje się aktualnie ze środków własnych, składek członkowskich oraz wpływów ze sprzedaży biletów na spektakle. Celem działania Towarzystwa jest szerzenie polskiej kultury teatralnej w regionie, w kraju i za granicą, doskonalenie pracy artystycznej i popularyzacja idei teatru jako środowiska łączności między ludźmi, upowszechnianie sztuki scenicznej, identyfikacja i wyławianie talentów aktorskich oraz nawiązywanie kontaktów z placówkami artystycznymi. Cele te w dużej mierze są osiągane. W latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych teatr prezentował swoje spektakle na Ukrainie i w Wielkiej Brytanii, natomiast w ramach wymiany kulturalno-artystycznej zespoły teatralne z zagranicy gościły ze swoimi spektaklami w Przemyślu i okolicach. Towarzystwo było w latach ubiegłych wielokrotnie nagradzane nagrodami zespołowymi,wyróżnieniami Ministra Kultury, zaś z okazji 110-lecia Towarzystwa otrzymało Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski. Członkowie Towarzystwa otrzymali również medalGloria Artis w 2009 roku, a dwa lata później prestiżowe wyróżnienie PRO PUBLICO BONO. Cykliczną imprezą, która wpisała się na stałe do kalendarza imprez organizowanych przez Towarzystwo jest "Przemyska Wiosna Fredrowska". W dotychczasowych edycjach tej imprezy wzięły udział zespoły teatralne z Ukrainy, Słowacji, Węgier oraz wiele polskich teatrów profesjonalnych. Spotkania z entuzjastami sztuki teatralnej są kontynuowane w postaci warsztatów teatralnych, organizowanych przez Towarzystwo. Pozwala to niewątpliwie na dalsze rozwinięcie działalności Towarzystwa i zainteresowanie nią młodzieży naszego regionu. „Charytatywna działalność Towarzystwa przejawia się w formie organizowania bezpłatnych spektakli dla emerytów, rencistów, młodzieży ze szkół specjalnych i bajek dla dzieci specjalnej troski. Aktorzy Teatru zapraszani byli przez różne instytucje oraz placówki szkolne, celem uświetnienia spektaklami różnych imprez. Ponadto uczestniczyli w nagraniach telewizyjnych TVP i TVN fragmentów sztuk do materiałów promocyjnych i reklamowych oraz w programie 997. Od 1947 roku Teatr szczyci się tytułem "Stałego Niezawodowego Teatru", nadanym przez ówczesne Ministerstwo Kultury i Sztuki. W 2002 roku, Teatr otrzymał z Urzędu Marszałkowskiego woj. podkarpackiego Doroczną Nagrodę za całokształt działalności, a w 2004 roku z Urzędu Miasta Przemyśla Doroczną nagrodę za indywidualność. Najczęściej grywanym autorem był Patron Teatru Aleksander Fredro, niemniej zespół często sięga po utwory innych autorów, polskich i zagranicznych, klasyków, komediopisarzy oraz autorów współczesnych. Oprócz sceny przemyskiej, zespół Fredreum wystawia spektakle w Surochowie, gdzie urodził się A. Fredro, w Nienadowej k. Dubiecka, gdzie spędził dzieciństwo w majątku dziadków, oraz we Lwowie, gdzie zamieszkiwał i zmarł patron Teatru. Obecnie Teatr liczy kilkadziesiąt czynnych członków i grających aktorów. Są to ludzie o dużym zróżnicowaniu zarówno pod względem wieku , jak i wykształcenia i zawodu. Wszystkich wszakże łączy wspólna pasja, jaką jest umiłowanie sztuki teatralnej. Za swoją pracę nie otrzymują żadnego wynagrodzenia. Skromne dochody z przedstawień często nawet nie starczają na pokrycie bieżących potrzeb Teatru. Nadal celem Teatru jest szerzenie patriotyzmu, kultury języka polskiego, polskich tradycji narodowych; ukazywanie właściwych postaw moralnych oraz prezentowanie autorów związanych z miastem i regionem.