Fotografia 1972-2017

Fotografia 1972-2017 - Vladimir Birgus

Użycie barwnego filmu wprowadza zwykle do fotografii zbyt wiele realności, przedstawionej na nim w całej gamie swoich kolorów. Inaczej dzieje się na fotografiach Vladimíra Birgusa: tutaj kolor staje się czynnikiem wnoszącym do widoku element abstrakcji. Duże płaszczyzny o jednolitej, mocnej barwie sprawiają, że obraz przypomina bardziej abstrakcyjne malarstwo niż bezpośredni widok. Wykorzystując możliwości budowania przestrzeni obrazu za pomocą układów płaskich geometrycznych plam, prace Vladimíra Birgusa są jednocześnie w sposób jawny i demonstracyjny pracami czysto fotograficznymi. Ignorują bowiem zasady malarskiej kompozycji, odcinając krawędzią kadru fragmenty postaci i przedmiotów, łamiąc perspektywę, zestawiając ze sobą bardzo bliskie i bardzo odległe plany. 

Połączenie w jednym kadrze elementów abstrakcyjnego obrazu i quasi-reporterskiej relacji przynosi intensywny efekt nierealności widoku. Obecne na zdjęciu postacie, które są wizerunkami jak najbardziej realnych osób, sfotografowanych w środku wykonywanego ruchu czy gestu, zdają się być zarazem wrzucone w zupełnie fikcyjną przestrzeń: przestrzeń obrazu wyznaczaną przez płaskie plamy koloru. Zwyczajny, codzienny widok ulicy, ukazujący pozornie tę samą rzeczywistość, w której zwykle się poruszamy, nabiera nagle nowych znaczeń. To, co znajome i trywialne, okazuje się zawierać w sobie nowy, tajemniczy i nieznany kształt.

W pozornie przypadkowych ulicznych scenkach odkrywamy nieoczekiwanie nie tylko nadrealną przestrzeń, ale także dziwne, natarczywe korespondencje form. Podobne do siebie sylwetki dwóch kobiet idących chodnikiem w Chicago, jedna widoczna z przodu, druga – z tyłu, wydają się być swoimi lustrzanymi odbiciami. Dwa niemal identyczne cienie schodzących po schodach osób, niewidocznych na zdjęciu – uchwycone na fotografii z fragmentem wieży Eiffla – są dziwną repliką ubranej na czerwono postaci na pierwszym planie, wchodzącej do góry. Namalowana wysoko na ścianie wielka pomarańczowa kropla z fotografii zrobionej w Gorzowie Wielkopolskim powtarza kształt piłki odbijanej przez małego chłopca. Widać tu także rzucony na mur cień chłopca i piłki, który zdaje się należeć do jakiejś innej rzeczywistości, bowiem piłka znajduje się na nim nie powyżej, jak powinna, a poniżej uniesionej ręki chłopca.

Cienie na fotografiach Vladimíra Birgusa odgrywają zawsze niezmiernie ważną rolę. Wydają się tworzyć jakiś inny świat, równoległy do tego, w którym rządzi światło i barwa, i równie jak on, rzeczywisty. Na zdjęciu wykonanym w Rovinj trzy cienie znajdujące się przy prawej krawędzi kadru oraz obecny na pierwszym planie cień fotografa należą już do rozwierającej się w samym centrum zdjęcia ciemnej czeluści, widocznej między dwiema jaskrawoczerwonymi płaszczyznami. Dwa odrębne światy – światła i cienia – stykają się ze sobą, przenikając się i powielając wzajemnie. Zdjęcie tancerza z Miami Beach pokazuje rzeczy i cienie, tworzące dwa niemal symetryczne widoki, jak w lustrzanym odbiciu, w którym jeden z nich powtarza drugi, ale niezupełnie tak samo; cień raz może być odbiciem przedmiotu, a raz, wydaje się, innego cienia.