Finis Poloniae, 1906r.

Finis Poloniae, 1906r. - Wiesław Sclavus

Finis Poloniæ! (z łac. „Koniec Polski!”) – spreparowany przez pruską propagandę, rzekomy okrzyk Tadeusza Kościuszki, który miał on wznieść 10 października 1794 roku po zakończonej klęską bitwie pod Maciejowicami.  Okrzyk ten Kościuszko miał wydać w momencie, gdy wraz z oddziałem jazdy polskiej próbował uciec z pola bitwy. W pościg za kawalerzystami rzuciła się jazda rosyjska. W pobliżu folwarku Krępa, w trakcie próby sforsowania rzeki, pod Kościuszką padł koń. Nie chcąc wpaść w ręce wroga, naczelnik włożył pistolet w usta z zamiarem popełnienia samobójstwa, jednak ten nie wypalił. Kozacy dopadli Polaków przy rzece i dokonali masakry. Kościuszko skłuty pikami, leżąc na ziemi, został cięty w głowę pałaszem przez korneta charkowskiego pułku jazdy Łysenkę. Wtedy właśnie naczelnik miał w obliczu klęski i utraty życia wykrzyknąć łacińską sentencję „Finis Poloniæ!” („Koniec Polski!”). Kozacy obrabowali rannych, zostawiając ich na polu bitwy, gdzie parę godzin później Rosjanie znaleźli na pobojowisku Kościuszkę i opatrzyli go. Pomimo tego, że nie dawali mu większych szans na przeżycie, naczelnik przeżył. „Kościuszko wbrew swojej naturze, tak nieskłonnej do głośnych monologów, wydał ten okrzyk łaciński, jeszczeby niedorzeczność nie była mniejsza, bo ci, którzy go słyszeć mogli, to jest ścigający go kozacy, ani zrozumieć, ani powtórzyć by tego okrzyku nie potrafili.” — Józef Tretiak 1921.