Filozofia przypadku Tom I i II

Filozofia przypadku to jedno z najważniejszych dzieł eseistyczno-filozoficznych Stanisław Lem, w którym autor podejmuje rozważania nad literaturą, kulturą, nauką oraz rolą przypadku w powstawaniu i odbiorze dzieł artystycznych. Książka, wydana pierwotnie w 1968 roku, składa się z dwóch tomów i stanowi próbę stworzenia szerokiej teorii dotyczącej tego, jak działa sztuka, jak człowiek nadaje znaczenie tekstom oraz jak wiele w ludzkiej twórczości zależy od nieprzewidywalnych czynników. Lem wychodzi poza tradycyjną krytykę literacką i analizuje literaturę z perspektywy filozofa, naukowca i teoretyka informacji.

W pierwszym tomie autor przedstawia podstawowe założenia swojej koncepcji. Lem zastanawia się, dlaczego powstają określone dzieła literackie, dlaczego jedne książki zdobywają ogromną popularność, a inne znikają mimo podobnej wartości artystycznej. Według niego literatura jest zjawiskiem podlegającym wielu wpływom: historycznym, społecznym, kulturowym, psychologicznym i biologicznym. Nie istnieje jeden prosty mechanizm decydujący o sukcesie utworu, ponieważ na jego odbiór wpływa ogromna liczba przypadkowych okoliczności.