Estetyka jako polityka

Estetyka jako polityka - Jacques Ranciere

Autor swobodnie porusza się po trudnych do przeprowadzenia liniach pomiędzy historią sztuki i humanistyki, filozofią i sztuką współczesną. Nie brakuje tu ani analiz wystaw z ostatnich lat, omówień klasycznych dzieł literackich (Flaubert, Corneille), ani też interpretacji zbliżonych raczej do historii idei i filozofii polityki. A całość opiera się na przemyślanym układzie kategorii, służącym do precyzyjnego ujęcia zjawisk historycznych. Dziś niemal wszędzie krąży pewne twierdzenie: skończyliśmy, powiada się, z utopią estetyczną, to znaczy z ideą radykalizmu sztuki i możliwości dokonania przez nią absolutnej transformacji warunków zbiorowej egzystencji. Myśl ta wywołuje wielkie polemiki, w których mówi się o katastrofie sztuki zrodzonej z kompromisu ze zgubnymi obietnicami filozoficznego absolutu oraz rewolucji społecznej. Pozostawiając na boku te medialne kłótnie, można obecnie wyróżnić dwie podstawowe koncepcje sztuki „postutopijnej”. Pierwsze podejście występuje przede wszystkim wśród filozofów oraz historyków sztuki. Stara się ono izolować radykalizm artystycznych poszukiwań i kreacji od estetycznych utopii nowego życia, które przyczyniły się do jej kompromitacji w wielkich projektach totalitarnych albo w towarowej estetyzacji życia. Ten radykalizm sztuki to zatem wyjątkowa siła obecności, pojawiania się oraz inskrypcji wstrząsających codziennością doświadczenia. Siła ta jest chętnie kojarzona z Kantowskim pojęciem „wzniosłości” jako heterogenicznej i nieredukowalnej obecności w samym sercu zmysłowości pewnej siły, która ją przekracza.