Elementy prawa rzymskiego

Elementy prawa rzymskiego - Sławomir Godek

Jedną z ciekawszych polemik w polskiej nauce historyczno-prawnej był zapoczątkowany przez Tadeusza Czackiego u jej zarania, a trwający kilkadziesiąt lat, intensywny spór o znaczenie prawa rzymskiego dla rozwoju prawa polskiego i litewskiego. W nauce współczesnej nikt już nie kwestionuje faktu oddziaływania prawa rzymskiego na dawne prawo polskie i litewskie. Ślady takiego wpływu, o różnej intensywności, specyfice i znaczeniu, zidentyfikowano w co najmniej kilkunastu różnych dziedzinach. Nadał jednak nic wyjaśniono w pełni zjawiska infiltracji prawa rzymskiego w prawie polskim i litewskim.
Niniejsza książka wpisuje się w nurt. badań nad recepcją prawa rzymskiego i stanowi próbę wyjaśnienia zakresu oraz charakteru jego oddziaływania na prawo opiekuńcze i spadkowe III Statutu litewskiego z roku 1588. Ta wyczerpująca i nowoczesna kodyfikacja Wielkiego Księstwa Litewskiego wywierała znaczny i długotrwały wpływ nie tylko na stosunki prawne w poszczególnych częściach rozległej Rzeczypospolitej w Koronie, na Ukrainie czy nawet w Inflantach, ale także na prawo krajów sąsiednich, a zwłaszcza Rosji. W związku z tym zbadanie stopnia oddziaływania prawa rzymskiego na III Statut litewski (przy równoczesnym uwzględnieniu treści dwóch wcześniejszych Statutów z lat 1529 i 1566) może stanowić ważny element pozwalający na pełniejsze zrozumienie jego znaczenia w dawnej Rzeczypospolitej, ale również stworzyć istotny punkt odniesienia w ocenie skali i identyfikacji dróg przenikania prawa rzymskiego do Europy Wschodniej.