Edukacyjne konteksty bezradności społecznej osób z lekkim upośledzeniem umysłowym

Edukacyjne konteksty bezradności społecznej osób z lekkim upośledzeniem umysłowym - Zenon Gajdzica

Analiza dyskursów prowadzonych w ostatnich latach na gruncie pedagogiki specjalnej wskazuje na istnienie tendencji do koncentrowania się na pozaszkolnych (a szczególnie poza dydaktycznych) uwarunkowaniach rozwoju niepełnosprawnych: dzieci i młodzieży. Obecnie obserwujemy też swoistą epifanię zainteresowania dorosłością w kontekście ograniczonych możliwości funkcjonowania społecznego. Trudno zaprzeczyć, że był to przez wiele lat obszar zaniedbany w rodzimych opracowaniach naukowych z zakresu pedagogiki specjalnej. Efektem tego zaniedbania jest swoista koniunktura na badanie określonych obszarów (wycinków) rzeczywistości wychowawczej, społecznej. Rzadziej spotykamy dyskusje i badania, które wykraczają poza zarysowane pole badawcze, na przykład dorosłość rozpatrywaną nie tylko w aspekcie recentywizmu czy analogiczne podejście do wychowawczych procesów zachodzących w przestrzeni placówki wychowawczej. Tymczasem szkoła stanowi ważne ogniwo w procesie przygotowania młodego człowieka do samodzielnego życia. Z kolei biografia dorosłej osoby niepełnosprawnej, a także jej narracje — wspomnienia z okresu młodości — mogą dostarczyć istotnych informacji na temat efektywności funkcjonowania tej instytucji. Założenie to jest podstawą prezentowanego w pracy projektu badawczego. Łączy on w sobie problematykę szkoły oraz funkcjonowania po opuszczeniu jej murów. Można zatem przyjąć, że praca wpisuje się w nurt badań nad szkołą i socjalizacją osób z lekkim upośledzeniem umysłowym. W pierwszym rozdziale pracy prezentuję podstawowe założenia badawcze. Zawierają one opis celów, tez wyjściowych oraz wprowadzonych procedur badawczych. W przyjętej koncepcji zrezygnowałem z typowego podziału na cześć stanowiącą teoretyczne podstawy badań własnych oraz część empiryczną. Obie części przeplatają się wzajemnie. Strukturę tę dokładniej uzasadniam w rozdziale pierwszym.