Drogi samopoznania, 1946 r.

Drogi samopoznania, 1946 r. - Stefan Baley

Stefan Baley (ur. 4 lutego 1885 w Borkach Wielkich, zm. 13 września 1952 w Warszawie) – polski psycholog, lekarz, pedagog, pochodzenia ukraińskiego, uważany za przedstawiciela lwowsko-warszawskiej szkoły psychologicznej. Kształcił się w szkole powszechnej i gimnazjum w Tarnopolu (do 1903), następnie studiował psychologię i filozofię na Uniwersytecie Lwowskim; wśród jego wykładowców był Kazimierz Twardowski. W roku 1911 obronił doktorat z psychologii na podstawie pracy O potrzebie rekonstrukcji pojęcia psychologicznej podstawy uczuć. Przez kilka lat pracował jako nauczyciel matematyki w gimnazjach lwowskich, następnie uzupełniał studia z psychologii na uniwersytetach w Paryżu i Berlinie. W latach 1917-1923 studiował medycynę na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, na Uniwersytecie Warszawskim uzyskał stopień doktora nauk medycznych w 1923 roku. Na podstawie prac Osobowość i Drogi samopoznanie zrekonstruowano koncepcja samopoznania ukraińskiego i polskiego filozofa Stefana Baleya. Pokazano, że poznanie samego siebie zarówno w filozofii Baleya jak i w filozofii Sokratesa ma charakter specyficznego imperatywu, pewnego rodzaju obowiązku każdego myślącego człowieka. Sokrates i Baley to zwolennicy absolutnej prawdy, którą rozumieją jako praktyczną wartość, przynoszącą korzyść w moralnym samodoskonaleniu się człowieka. Odmienności w koncepcjach samopoznania Sokratesa i Baleya polega w tym, że obiektem samopoznania u Baleya jest dusza człowieka, ale do poznania samego siebie człowiek potrzebuje z koniecznością innego człowieka. Druga swoistość koncepcji Baleya jest związana z światopoglądem. W światopoglądzie bowiem Baley upatruje drogę do poznania prawdy. Udowodniono, że poglądy Baleya na współzależność podmiotu i prawdy są związane z jego filozoficzną pozycją, ukształtowaną w kręgu filozoficznej Szkoły Lwowsko-Warszawskiej.