De Man Paul - Alegorie czytania: Język figuralny u Rousseau, Nietzschego, Rilkego i Prousta

De Man Paul - Alegorie czytania: Język figuralny u Rousseau, Nietzschego, Rilkego i Prousta - Man Paul De

Autor nieustannie powraca do zagadnienia "czystej" lektury, która w jego przekonaniu nie jest bez interesowną operacją (polegającą na odkrywaniu znaczeń, na pieczołowitym odsłanianiu ogólnego sensu), lecz uwikłaną w retorykę mistyfikacją. Książka opublikowana po raz pierwszy w roku 1979, wywarła wielki wpływ na studia humanistyczne w trzech przynajmniej dziedzinach: teorii języka figuralnego (retorycznego), analizie dyskursu filozoficznego i literackiego oraz filozofii interpretacji. Badania de Mana obejmują przede wszystkim sam akt lektury, ukazany jako proces konstruowania determinowany przez retorykę, która nierzadko za autora i czytelnika decyduje o znaczeniu wydobywanym z tekstu. Taka optyka umożliwia też krytyczną refleksję nad recepcją ważnych dzieł europejskiej literatury (Proust, Rilke, Nietzsche, Rousseau) i wyświetlenie zaplecza konkretnych nurtów interpretacyjnych. Paul de Man (1919 - 1983) to jeden z najwybitniejszych, a zarazem najbardziej kontrowersyjnych literaturoznawców XX wieku, krytyk literacki, teoretyk i historyk literatury, profesor komparatystyki na yale University (wykładał także na Cornell, w Princeton, na Johns Hopkins University oraz w Zurichu), współtwórca (obok Barbary Johnson, Harolda Blooma, Geoffreya Hartmana i jamesa Hillisa Millersa) amerykańskiej szkoły dekonstrukcjonistycznej, badacz romantyzmu oraz literatury nowoczesnej. SPIS TREŚCI Przedmowa Część I RETORYKA 1. Semiologia a retoryka 2. Tropy (Rilke) 3. Czytanie (Proust) 4. Geneza i genealogia (Nietzsche) 5. Retoryka tropów (Nietzsche) 6. Retoryka perswazji (Nietzsche) Część II ROUSSEAU 7. Metafora (Rozprawa o nierówności) 8. Ja (Pigmalion) 9. Alegoria (Julia) 10. Alegoria czytania (Wyznanie wiary) 11. Obietnice (Umowa społeczna) 12. Usprawiedliwienia (Wyznania) "WSTĘP Alegorie czytania rozpoczęły się jako studium historyczne, a skończyły się jako teoria czytania. Do poważnej lektury Rousseau przystąpiłem podczas przygotowań do historycznych badań nad romantyzmem i okazało się, że nie jestem w stanie pokonać trudności w interpretacji pewnych fragmentów. Próbując sobie z tym poradzić, musiałem przejść od definicji historycznej do problematyki czytania. Zwrot ten, tak typowy dla mojego pokolenia, jest ciekawszy ze względu na jego skutki niż przyczyny. Mógł on w gruncie rzeczy zaprowadzić do retoryki czytania sięgającej poza kanoniczne zasady historii literatury, które w książce tej nadal służą za punkt wyjścia dla ich własnego przemieszczenia. Owe zasady leżące u podstaw tematycznej rozmaitości u Rousseau, chronologii u Riikego i Nietzschego oraz retoryki u Prousta nie pozostają przez tę lekturę nietknięte, jednakże ów krytyczny rezultat zależny jest od wyjściowego ustanowienia samych tych zasad. Możliwości wykroczenia poza ów hermeneutyczny model nie powinno się apriorycznie lub naiwnie przyjmować za pewnik." - fragment książki